ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΑ

ΓΕΝΙΚΑ

  1. ΚΑΤΑΓΩΓΗ - ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ

Τα αιγοπρόβατα είναι ένας καθιερωμένος όρος με τον οποίο εννοούμε τα γίδια και τα πρόβατα. Τα γίδια και τα πρόβατα είναι δυο ανεξάρτητα είδη του ζωικού βασιλείου, αρκετά συγγενικά μεταξύ τους, που παρουσιάζουν όμως αρκετά σημαντικές διαφορές. Είναι επίσης γνωστά και ως μικρά μηρυκαστικά.

Τόσο τα πρόβατα, όσο και τα γίδια είναι αρτιοδάκτυλα μηρυκαστικά και ανήκουν στην υποοικογένεια Caprinae της οικογένειας Bovidae. Τα πρόβατα ανήκουν στο γένος Ovis και τα γίδια στο γένος Capra.

Τα εκτρεφόμενα στη χώρα μας πρόβατα προέρχονται από διασταυρώσεις ατόμων των ειδών (Δημητριάδης, 1957):

  1. Ovis musimum, βραχύουρο άγριο πρόβατο της Ευρώπης.
  2. Ovis vignei, μακρύουρο πρόβατο των ασιατικών στεπών και,
  3. Ovis ammon, άγριο πρόβατο της κεντρικής Ασίας.

Όμως, άλλοι ζωολόγοι κατατάσσουν το σύνολο των κατοικιδίων προβάτων σε ένα μόνο είδος, το είδος Ovis aries.

Τα εκτρεφόμενα στη χώρα μας γίδια κατάγονται από το εξαφανισμένο σήμερα άγριο είδος Capra prisca (Δημητριάδης, 1957). Οι περισσότεροι όμως ζωολόγοι κατατάσσουν τα οικόσιτα γίδια στο είδος Capra hircus (Λινναίος, 1758).

Εκτός από τα παραπάνω εκτρεφόμενα γίδια, στη χώρα μας υπάρχουν στην Κρήτη, αλλά και σε άλλα νησιά του Αιγαίου, αιγοειδή του είδους Capra aegagrus (αίγαγροι).

2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Τα αιγοπρόβατα είναι από τα πρώτα ίσως ζώα που εξημέρωσε ο άνθρωπος και συνδέθηκαν με την εξέλιξη και τον πολιτισμό του. Έγιναν περιζήτητα από την αρχαιότητα για τα προϊόντα τους, όπως το γάλα, το δέρμα, το κρέας, το τρίχωμά τους.

Η εξημέρωσή τους έγινε κατά πάσα πιθανότητα στο Ιράν και τη βόρεια Ινδία πριν το 5.000 π.Χ.

Κατά την ελληνική μυθολογία η νύμφη Αμάλθεια, που ανάθρεψε το Δία, είχε τη μορφή κατσίκας και το κέρατό της έμεινε ως σύμβολο της γονιμότητας και της αφθονίας (κέρας της Αμάλθειας).

Ωστόσο, κατά τη μεσαιωνική Ευρώπη, η λαϊκή δοξασία θέλησε την κατσίκα σύμβολο των δυνάμεων του Σατανά.

Τα πρόβατα είναι από τα περισσότερο δειλά και ανυπεράστιστα προς τους εχθρούς τους ζώα και παρέμειναν ως το σύμβολο του καλού (Εγώ ειμί ο αμνός του Θεού και άλλες ρήσεις του Ευαγγελίου).

ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Το κατοικίδιο πρόβατο έχει ύψος 60 έως 90 εκατοστά του μέτρου και είναι περισότερο κοντό και χοντρό από την κατσίκα. Τα κέρατά του -όταν υπάρχουν- είναι τοποθετημένα στα πλάγια του κεφαλιού και παρουσιάζουν μεγάλη παραλλακτικότητα. Έχουν τριγωνική διατομή στη βάση τους και φέρουν ανάγλυφους εγκάρσιους δακτύλιους. Στα αρσενικά είναι γυριστά ελικοειδή. Τα αρσενικά δεν φέρουν γένι.

Το πρόβατο μηρυκάζει την τροφή του και επιτυγχάνει στο τετράχωρο στομάχι του την πλήρη πέψη των κυτταρινούχων τροφών που καταναλώνει. Προτιμά κυρίως κοντά και λεπτά φυτά, τα οποία, όταν βόσκει, τα κόβει πολύ καντά στη ρίζα τους, παρ' όλο που βόσκει και σκληρόφυλλα ή θαμνώδη ψηλά φυτά.

Το πρόβατο κυρίως εκτρέφεται για το κρέας και το μαλλί του και δευτερευόντως για το γάλα του. Εκτρέφεται σε όλη σχεδόν την υδρόγειο, εκτός από τη θερμή και υγρή τροπική ζώνη.

Η προσαρμοστικότητα, η επιλογή και η γενετική βελτίωση οδήγησαν ώστε σήμερα να υπάρχουν περισσότερες από 200 φυλές προβάτων.

Το πρόβατο είναι εποχιακά πολύοιστρο. Ο οιστρικός του κύκλος διαρκεί 17 ημέρες και ο οίστρος (χρόνος κατά τον οποίο το θηλυκό δέχεται τη σύζευξη) διαρκεί 24 - 30 ώρες. Η περίοδος εγκυμοσύνης διαρκεί περίπου πέντε μήνες (κατά μ.ό. 147 μέρες) και γεννά συνήθως ένα νεογνό.

Μεγάλη σημασία στην προβατοτροφία έχει ο συγχρονισμός του οίστρου, η ταυτόχρονη δηλαδή εμφάνιση οίστρου σε όλα ή σε ορισμένο αριθμό θηλυκών ζώων. Με το συγχρονισμό του οίστρου προκύπτουν μαζικοί τοκετοί, απογαλακτίζονται και σφάζονται ταυτόχρονα όλα τα αρνιά και αρμέγονται στη συνέχεια ταυτόχρονα όλες οι προβατίνες. Με τον τρόπο αυτό προκύπτει το μεγαλύτερο δυνατό οικονομικό όφελος με τη λιγότερη εργατική επιβάρυνση.

Οι φυλές των προβάτων διακρίνονται σε κατηγορίες με βάση διάφορα κριτήρια. Ως κριτήρια λαμβάνοντα:

  1. Το μήκος και το πάχος της ουράς. Διακρίνονται πρόβατα:
  2. Την κύρια παραγωγική κατεύθυνση. Διακρίνιονται πρόβατα:
  3. Την ομοιογένεια και την ποιότητα του ερίου. Διακρίνονται πρόβατα:
  4. Το μήκος και το πάχος της τρίχας. Διακρίνονται πρόβατα:
  5. Επίσης, τις φυλές των προβάτων τις διακρίνουμε στις ελληνικές φυλές και τις ξενικές φυλές που εκτρέφονται στην Ελλάδα:

    Διακρίνονται 14 ελληνικές φυλές προβάτων, αν και δεν έχουν μελετηθεί όλες επαρκώς, ώστε να διαπιστωθούν τα βασικά χαρακτηριστικά που να διακρίνουν σαφώς τη μια φυλή από την άλλη. Πιθανώς, ορισμένες απ' αυτές να είναι απόγονοι μιας αρχικής φυλής. Οι κυριότερες ελληνικές φυλές είναι:

  6.  

    ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΒΑΤΩΝ

Τα πρόβατα, βάσει της ηλικίας και του φύλου τους, ονομάζονται ως εξής:

Τα αρσενικά, από τη γέννησή τους μέχρι της ηλικίας των 4 - 6 μηνών λέγονται άρρενες αμνοί ή απλώς αμνοί και κοινά αρνιά, ενώ τα θηλυκά θήλεις αμνοί ή αμνάδες και κοινά αρνάδες.

Από της ηλικίας των 4 - 6 μηνών μέχρι τη γενετήσια ωριμότητά τους τα μεν αρσενικά λέγονται ζυγούρια, τα δε θηλυκά ζυγούρες.

Από τη χρησιμοποίησή τους για αναπαραγωγή καί εξής, τα αρσενικά λέγονται κριοί ή κριάρια και τα θηλυκά προβατίνες. Τα ενήλικα, ανεξάρτητα από το φύλο τους, λέγονται πρόβατα.

Οι όροι που χρησιμοποιούνται για το χαρακτηρισμό των σφαγίων των προβάτων κατά τον κρεοσκοπικό έλεγχο, είναι οι εξής:

"ΑΜΝΟΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ": Το σφάγιο αρνιών ή αρνάδων ηλικίας μέχρι 4 μηνών.

"ΑΜΝΟΣ": Το σφάγιο αρνιών ή αρνάδων ηλικίας μεγαλύτερης των 4 μηνών και μέχρι της πτώσης των δύο μέσων νεογιλών δοντιών.

"ΖΥΓΟΥΓΙ": Το σφάγιο προβάτων από τη στιγμή της πτώσης των δύο μέσων νεογιλών τομέων μέχρι της πτώσης των δύο πρώτων παραμέσων.

"ΠΡΟΒΕΙΟΝ": Το σφάγιο θηλυκού ζώου από την πτώση των δύο πρώτων παραμέσων νεογιλών και πέρα.

"ΚΡΙΟΣ": Το σφάγιο αρσενικού ζώου από την πτώση των δύο πρώτων παραμέσων νεογιλών και πέρα.

 

Τα κατοικίδια γίδια ή κατσίκες είναι ζώα μεσαίου μεγέθους, με ύψος περίπου 70 εκατοστών μέχρι 1 μέτρου και βάρος 30 μέχρι 70 κιλών. Καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες χονδροειδών τροφών και μάλιστα αναλογικά πολύ περισσότερες από ότι καταναλώνουν τα πρόβατα ή τα βοοειδή.

ΠΡΟΣΕΧΩΣ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ