ΤΟΝΙΣΜΟΣ  ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ          

Είναι γεγονός οτι η γραφή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας αρχικά ήταν μεγαλογράμματη (κεφαλαία γράμματα), χωρίς τόνους και πνεύματα (οξεία, βαρεία, περισπωμένη, ψιλή, δασεία και υπογεγραμμένη). Τα προηγούμενα κατέστη αναγκαίο να εισαχθούν, σε συνδυασμό με την χρησιμοποίηση μικρογράμματης γραφής, για να απεικονίσουν και να αποτελέσουν την παρακαταθήκη του τρόπου εκφοράς της γλώσσας, σε εποχές που η ελληνική διαδιδόταν σε αλλόγλωσσους, πέραν και εντός των "συνόρων " του ελληνικού χώρου και έπρεπε να εξασφαλιστεί και να διευκολύνεται η σωστή εκφορά της απο τους ξένους για επικοινωνιακούς βέβαια λόγους. Ετσι η γραφή της τότε γλώσσας εμπεριείχε τον "κώδικα" της εκφοράς της μέσω των προαναφερθέντων τόνων και πνευμάτων.
Με την πάροδο τόσων αιώνων σιγά-σιγά οι τόνοι και κυρίως τα πνεύματα έπαψαν να έχουν σχέση με την εκφορά της γλώσσας.
Στα πλαίσια αυτά η απόφαση της σύγχρονης ελληνικής πολιτείας να καταργήσει τόνους και πνεύματα και να καθιερώσει το μονοτονικό αντιπροσώπευε μιά φυσική εξέλιξη στην γραφή της γλώσσας μας.
Καί εδώ, στόν απόηχο των πανηγυρισμών  μεν απο την πλευρά των θιασωτών του μονοτονικού, των θρήνων δέ απο την πλευρά των υπεραμυνομένων του πολυτονικού, εδώ, επαναλαμβάνω, είναι που θα πρέπει να έρθουμε στην αντιμετώπιση ενός άλλου προβλήματος και να διερωτηθούμε κοντολογής:
Ο σημερινός μονοτονικός τονισμός των κειμένων της ελληνικής μας γλώσσας βοηθάει άραγε εντελώς την εκφορά της γλώσσας, "κρατάει δηλαδή τα κλειδιά", είναι ο κώδικας για την εκφορά της, την, γιατί όχι, "μουσική" της;
Πολύ αμφιβαλλω !

Το μονοτονικό σύστημα εφαρμόζεται σήμερα θεωρώντας οτι τα κείμενα είναι συνονθυλεύματα λέξεων (απο άποψη σήμανσης της εκφοράς), ενώ ο τόνος μπαίνει (ή δέν μπαινει) σε κάθε λέξη όχι βάσει της προσωδικής αξίας της κάθε συλλαβής αλλά με γνώμονα το πώς η λέξη (ή οι πτώσεις της ή οι χρόνοι άν πρόκειται για ρήμα), εμφανίζεται στο λήμμα ενός λεξικού ή σε μιά γραμματική της νεοελληνικής γλώσσας, όχι δηλαδή βάσει ενός κειμενοστρεφούς ή κειμενοδέσμιου τονισμού των λέξεων που εκάστοτε συνιστούν μιά φράση.
Τί πρέπει λοιπόν να γίνει ; Μα, να προσπαθήσουμε όλοι μας να βάζουμε τόνο στις λέξεις όπου αυτές πράγματι τονίζονται (άν κάν τονίζονται) κατα τον προφορικό λόγο. Στήν αρχή σίγουρα θα είναι δύσκολο και θα απαιτεί λίγη στιγμιαία περισυλλογή, αργότερα όμως θα γίνει ο γνώμονας για την αρμονική σύζευξη του γραπτού και προφορικού λόγου, θα είναι μιά "μουσική" γραφή του ελληνικού κειμένου υποταγμένη στον πολύ ωραίο και εκφραστικό προφορικό ελληνικό λόγο, θα είναι η βακτηρία για έναν ξένο ο οποίος, έχοντας πρόσβαση στα ελληνικά μόνο μέσω κειμένων, θα θέλει να "ακούσει" τα ελληνικά με την σωστή προσωδία τους διαβάζοντας ένα κείμενο. Επίσης θα είναι και μιά βοήθεια για κάποιους εκφωνητές του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης (ιδιαίτερα γι'αυτούς που ενώ τους ακούς να μιλάνε βέβαια ελληνικά, με την ηθελημένη ή αθέλητη επιλογή τους να τονίζουν εκεί που δέν πρεπει  σου περνάνε την αίσθηση οτι ακούς την "μουσική" μιάς ξένης γλώσσας) και ακόμη ίσως και για τους σπουδαστές των δραματικών σχολών μας.
Μα, θα πούνε κάποιοι, πώς με τον τρόπο αυτό θα αντιπροσωπευτούν τόσες τοπικές ανα την Ελλάδα εκφορές του ελληνικού λόγου;
Η απάντηση είναι η εξής: Οι τοπικές αυτές εκφορές δέν κινδυνεύουν καθόλου ακριβώς επειδή είναι τοπικές. Αυτό που κινδυνεύει είναι η εκφορά της standard Νεοελληνικής, μιά εκφορά έρμαιο κάθε λογής επηρειών απο σχετικούς και άσχετους αναγκαστικούς γκουρού της πανελλήνιας οπτικοακουστικής πληροφόρησης.

Η standard Νεοελληνική θέλει μιά κατατεθειμένη γραπτή εκφορική ταυτότητα, μιά ακουστική υπογραφή, μιά "μουσική". Θα της την εξασφαλίσει η μέριμνά μας να συνειδητοποιήσουμε την ανάγκη να βάζουμε στα κείμενά μας τόνους μόνον εκεί που το απαιτεί ο προφορικός λόγος.

Στην συνέχεια και κλείνοντας , παρατίθενται φράσεις όπου υπάρχουν κοινές λέξεις που απαιτούν όμως διαφορετικό τονισμό (ή μή τονισμό) ανάλογα με την αντίστοιχη φράση:

"άρχισε πρώτα απο τα μονά και μετά πηγαινε στα ζυγά"
"άρχισε πρωτα και μετά, το ξανασκέπτεσαι"
"καί τα μονά, καί τα ζυγα"
"πήγαινε τώρα αμέσως στα ζυγα"
"ύστερα πας στα μονα"
"τώρα πηγαινε, όχι υστερα"

Παρατηρούμε οτι οι λέξεις πρώτα, ύστερα, πήγαινε, καί, μονά,  ανάλογα με την φράση τονίζονται ή δέν τονίζονται και τούτο ανάλογα με την εκφορά που εκάστοτε απαιτείται.

Φανταστείτε έναν εκφωνητή των παραπάνω φράσεων  να τις τονίζει κατα την εκφορά τους, όχι όπως τονίζονται παραπάνω αλλα βάσει του μονοτονικού όπως εφαρμόζεται σήμερα.

Τελειώνοντας, ας διερωτηθούμε : έχει άραγε κανένα νόημα σε ένα κείμενο η συνοδεία των λέξεών του απο τόνους όταν στον αντίστοιχο προφορικό λόγο δέν τις τονίζουμε στην συλλαβή όπου σημειώνουμε (σύμφωνα με το μονοτονικό) τόνο ή δέν τις τονίζουμε κάν;

Εξυπακούεται βέβαια οτι προκειμένου για μεμονωμένες λέξεις όπως πχ. στα λήμματα των λεξικών και στις γραμματικές ο τονισμός βεβαίως δέν μπορεί παρα να είναι ο μέχρι σήμερα καθιερωμένος που άλλωστε είναι και εναρμονισμένος με την σωστή εκφορά της μεμονωμένης λέξης.

 
Ακολουθεί η παρέμβαση με τίτλο "Για ένα ορθολογικότερο τονικό σύστημα" του ομότιμου καθηγητή του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου  Θεοδόση  Τάσιου  στο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ  1976-1996  το 1996. 
(Κάντε δεξί κλίκ στα οκτώ (8) εικονίδια που ακολουθούν και κατόπιν κλίκ κάθε φορά στη φράση " Αποθήκευση εικόνας ως.."  για να κατεβάσετε και να διαβάσετε το περιεχόμενο των  ισάριθμων  αρχείων pdf  που απαρτίζουν την παρέμβαση :   )

Επιστροφή