ΓΛΩΣΣΙΚΟ  ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ

LANGUAGE  WATCH

 Μερικές "δύσκολες" εξακολουθητικές και στιγμιαίες υποτακτικές.

να  ανάγω, να αναγάγω
να εξάγω, να εξαγάγω
να εξαίρω, να εξάρω
να κατάσχω, να κατασχέσω
να κλίνω, να κλίνω
να συντρέχω, να συνδράμω
να εφιστώ, να επιστήσω
να διατάζω, να διατάξω
να παράγω, να παραγάγω
να αίρω, να άρω
να συμβάλλω, να συμβάλω
να προβάλλω, να προβάλω

 περίλαβε, συμπερίλαβε, ανάμεινε, ανάτειλε, υπόβαλε,   συνυπόβαλε, υπόγραψε, επέκτεινε, απόκτησε, διάγραψε, περίγραψε, παράλαβε, σύγκρινε, επίταξε, σύνταξε, διάνειμε, απόδοσε, σύγγραψε, ανάδειξε, παράτεινε, σύλλαβε, επίμεινε, ανάμεινε, ανάστειλε, απόφυγε, απόρριψε, απόκρουσε, ανάφερε, διεύρυνε, διάταξε, ανάβαλε,
 

-  ΕΙΣΑΓΩΓΗ ("ΞΕΠΑΤΙΚΩΜΑ", CALQUE) ΞΕΝΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 

    Το απαράδεκτο φαινόμενο της άκριτης εισαγωγής ξενόγλωσσων εκφράσεων, κυρίως αγγλικών και δή μέσω της επι λέξει μετάφρασής των, στην ελληνική καθομιλουμένη γλώσσα πρέπει να σταματήσει. Με τίποτα δέν πλουτίζει τις εκφραστικές μας δυνατότητες, απλώς μας "ομογενοποιεί" εκφραστικά με τους χρήστες της γλώσσας-πηγής  και μας αποστερεί του δικαιώματος της διαφορετικότητας, ενώ ουσιαστικά  βάλλει κατα της ελληνικής γλώσσας αφού καταργεί βαθμιαία τις ελληνικές ιδιωματικές εκφράσεις και στην θέση τους βάζει τις παραπάνω επι λέξει αποδόσεις ξένων εκφράσεων. Αν οι ιδιωματικές εκφράσεις μιάς γλώσσας, κληρονομιά αιώνων καμμιά φορά, δέν αποτελούν (μαζί φυσικά με την γραμματική, το συντακτικό  και το λεξιλόγιο) την ιδιαίτερη ταυτότητα της γραπτής και προφορικής γλώσσας μας, τότε τί άραγε την αποτελεί !! ;

Στην συνέχεια κάποια παραδείγματα που αναδεικνύουν αυτόν τον κίνδυνο :

   - Η γενικώς και ακρίτως απόδοση στα ελληνικά του αγγλικού ρήματος to mean με το δικό μας "εννοώ").
   Συγκεκριμένα, η απόδοση της αγγλικής φράσης " She means it" (τουτέστιν Αυτή σοβαρολογεί, το λέει και το πιστεύει, δέν αστειεύεται) κατήντησε να είναι: " Αυτή το    εννοεί"     !!!!
Το.. ατύχημα αυτό συμβαίνει τις ... τρείς τελευταίες δεκαετίες. Παλιά, δέν θυμάμαι κανέναν συμπατριώτη μας να ήθέλε να πεί για κάποιον οτι μιλάει σοβαρά και είναι αποφασισμένος για κάτι και να έλεγε : " αυτός το εννοεί" !! . Μπορεί να λέγαμε και τότε πχ. : " δέν εννοεί να συμμορφωθεί..."  ή " δέν εννοεί αυτό αλλά το άλλο" αλλά ποτέ δέν λέγαμε "το εννοεί" με την έννοια "σοβαρολογεί"!

  -Αντί να λέμε ή μάλλον να ρωτάμε : «μιλάς σοβαρά;» , όπως δηλαδή λέγαμε παλιά, λέμε  τώρα «είσαι σοβαρός;» (δηλαδή όχι αστείος!!!!;) μεταφράζοντας επι λέξει το "Are you serious? "

--     Κάποιοι αντί να λένε : «άν δέν θέλεις να πάς εσύ στείλε τον άλλον» λένε «εκτός εάν  θέλεις να πάς εσύ, στείλε τον άλλο!!!» μεταφράζοντας επι λέξει το «unless you want to go, send the other guy» !!

Tοτε σκέφθηκα για πρώτη φορά με όρους ελευθερίας. ... Eκεί για πρώτη φορά σκέφθηκα με όρους απαξίωσης της δημοσιογραφίας στη χώρα μου. ...

Πάντοτε με όρους τήρησης της νομιμότητας, με όρους αξιοπρέπειας, με όρους προστασίας ιδίως ...

Μπορείς να σκεφτείς την ανθρωπιστική αντίληψη του θεμελιώδους εαυτού με όρους επιβίωσης: ο εαυτός βρίσκεται μέσα σε ένα θωρακισμένο καταφύγιο, ...

Να μιλήσουμε με όρους πολιτικής, με όρους κοινωνίας, με όρους ιδεών, με όρους αξιών και όχι με όρους συνθημάτων, εντυπώσεων και εικόνων. ...

Κάτω απ’ αυτή την αντίληψη, η γνώση καθίσταται ένα εμπορεύσιμο προϊόν για αγοραία συναλλαγή και επομένως αντιμετωπίζεται με όρους αγοραστικής αξίας και ...

    Προφανώς πρόκειται για αφειδές ξεπατίκωμα του αγγλικού «in terms of….” που , βολικά και ενώ αγνοήθηκαν οι ισοδύναμες καθιερωμένες  εκφράσεις,  κατάντησε στο «ελληνικό»  «με όρους.....» . Το «in terms of….”  αποδιδόταν  κάποτε  με επίρρημα ή με κάποια περίφραση που δεν προκαλούσε το γλωσσικό αισθητήριο,  δηλαδή:

     με όρους αξιοπρέπειας = αξιοπρεπώς

     με όρους συναίνεσης = συναινετικά

     με όρους πολιτικής = πολιτικά

     με όρους αγοραστικής αξίας = ως προς την αγοραστική αξία

     με όρους συνθημάτων = με συνθήματα

     με όρους επιβίωσης = σε σχέση με την επιβίωση

---     Το κρασί αυτό είναι μακράν το καλύτερο ! (εγγύς πώς να είναι άραγε; ). Αποδίδουν έτσι το αγγλικό «by far» ενώ ωραιότατα μπορούν να πουν «κατα πολύ» ή «με μεγάλη διαφορά»

---     Η έκφραση «κερδίζω  χρόνο» άρχισε δυστυχώς να φθίνει, προς όφελος της έκφρασης «αγοράζω χρόνο» (από ποιόν άραγε;!!!!),   προφανούς ξεπατικώματος δηλαδή του αγγλικού «Ι buy myself time».  

Παραδείγματα :

Εχει αρχίσει να γράφεται, χωρίς κανέναν ιστορικό λόγο, η λέξη  άσσος  με ένα σ δηλαδή.... άσος ! Διερωτώμαι, γιατί;

Η λέξη γαρύφαλλο τείνει να γράφεται  γαρίφαλο !  Διερωτώμαι, γιατί ;

- Το αρσενικό και θηλυκό οριστικό άρθρο,  τόν, τήν ( στην αιτιατική) οφείλει να διατηρεί την γραφή του  "ν" ακόμη και άν το συνοδευόμενο ουσιαστικό ή επίθετο δέν αρχίζει απο π, κ, τ, ψ, ξ.  Δηλαδή το άρθρο πχ. "τόν" ή "τήν" οφείλει να διατηρεί το  "ν" όχι μόνον στις φράσεις "τον κύριο καθηγητή", την πόρτα, τον ταραμά, τον ψωριάρη, τον ξένο (ώς είναι προφανές και αναμφισβήτητο) αλλά και σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις, όπου το συνοδευόμενο ουσιαστικό ή επίθετο αρχίζει απο οποιοδήποτε άλλο σύμφωνο (για τα φωνήεντα δέν υπάρχει προφανώς θέμα), δηλαδή τον δρόμο, τον λαγό, την βρώμη, τον γάτο, την δασκάλα, την ζώνη, την Θήβα κλπ. Βέβαια στην εκφορά το "ν" στην μέν πρώτη περίπτωση τροποποιεί το π σε mb, το κ σε ng, το τ σε  nd, το ψ σε mbz, το ξ σε ngz, στην δέ δεύτερη ή δέν ακούγεται ή ακούγεται ώς υπερωϊκό   . Κανείς όμως δέν μπορεί να ισχυριστεί οτι η εκφορά πρέπει αυστηρά να ακολουθεί την γραφή, όπως αυτό περίτρανα αποδεικνύεται απο την σωστή εκφορά ώς άνω των φράσεων : την πόρτα, τον κύριο κλπ..  Η παράλειψη του "ν" εξάλλου έχει και την κακή αισθητική της, όπως πχ. στην φράση "είδα το δάσκαλο" όπου ο δάσκαλος αναίτια "ουδετεροποιείται".  Τέλος η εκφορά των φράσεων :  την Τρίπολη, την Πάτρα, την Κρήτη  ώς tin tripoli, tin patra, tin kriti είναι όλωσδιόλου πέραν κάθε ορθοφωνικής ορθότητας και μέτρου, είναι ένα είδος γλωσσικής βαρβαρότητας. Αλήθεια, πώς άραγε να πρόφεραν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι τις τρείς παραπάνω φράσεις ;

- Ενα ευαίσθητο σημείο όπου κάποιοι κάνουν λάθος και κάποιοι περισσότεροι χρειάζονται βραχεία περισυλλογή για να το πούν σωστά είναι και το ουδέτερο των τριγενών και δικαταλήκτων επιθέτων. Ακούς πχ. "το παρεμφερή"!! (δέν ξέρω ποιά ορθογραφία φαντάζονται για το "η", υποθέτω με ήτα), "το συνήθες"!! κλπ. κλπ. Στην συνέχεια , παρατίθεται μιά λίστα εν είδει άσκησης στην σωστή χρήση του ουδετέρου των επιθέτων αυτών.

το παρεμφερές, το κατωφερές, το αύταρκες, το καλόηθες, το υπερμέγεθες, το πρανές, το ευμέγεθες, το ουρανόμηκες, το επιρρεπές, το διαφανές, το κακόηθες, το εύηθες, το επίμηκες, το σύνηθες, το συναφές, το ασύνηθες, το διάμηκες  και πολλά άλλα.

- Η χρήση του "άρα γε" όχι ώς εκφράζοντος απορία αλλά ώς συμπερασματικού !!! . Ακούς πχ. "Βρέχει, άρα γε θα πάρω την ομπρέλλα μου"!!!, αντί του σωστού "Βρέχει, άρα θα πάρω την ομπρέλλα μου".

- Η ξύλινη "επαγγελματική" γλώσσα ορισμένων ανταποκριτών  της τηλεόρασης. 

Δέν μπορείς να μιλάς με έναν απλό και συνήθως αγράμματο άνθρωπο, σε τηλεοπτικό ρεπορτάζ για κάποιο συμβάν και  να τον ρωτάς :"Πώς εισπράξατε (!!!) την είδηση του τραγικού δυστυχήματος ;"

 ΦΩΝΗΤΙΚΟΣ  ΤΟΝΙΣΜΟΣ  (ΠΕΡΑΝ  ΤΟΥ ΜΟΝΟΤΟΝΙΚΟΥ)

Επιστροφή