-ΑΝΕΡΓΙΑ:

καθεστώς στη Βορειοκεντρική Εύβοια

των Στράτου Βουραζέρη, Δημήτρη Σταμούλη

Την πρώτη Kυριακή του φθινοπώρου, οι αναιρέσεις επισκέφτηκαν την Kύρινθο, ένα από τα 22 χωριά της ανεργίας που απλώνονται στην ευρύτερη περιοχή του Mαντουδίου. Στην πλατεία του χωριού βρεθήκαμε νωρίς το μεσημέρι, ωστόσο, μετρημένοι στα δάχτυλα οι νέοι που είχαν βγει για έναν καφέ. Tους πλησιάσαμε και τους εξηγήσαμε τους λόγους της επίσκεψής μας. Ο Γιάννης ήταν αυτός που μας μίλησε πρώτος, ίσως γιατί είχε... το προνόμιο να δουλεύει στο μόνο εργοστάσιο που λειτουργεί στο Mαντούδι, στη ΒΙΟΜΑΓΝ. Υπάρχει τρομερό ποσοστό ανεργίας, περίπου τρεις στους τέσσερις δεν δουλεύουν. Ιδιαίτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουμε και εμείς, οι νέοι τις περιοχής. Στη συνέχεια ρωτήσαμε πώς τα βγάζουν πέρα με τέτοια ποσοστά ανεργίας. Η απάντηση είναι χαρακτηριστική: Ο κόσμος ζει από τις συντάξεις των ηλικιωμένων, των οποίων οι ...αντοχές θα κρίνουν και το μέλλον μας.

Ο Γιώργος, ένας 25χρονος που είναι άνεργος εδώ και 4 μήνες, μας μιλάει για το πόσο βασανιστικά περνάνε οι ώρες στο χωριό, χωρίς να είναι σε θέση να κάνει ούτε ένα μεροκάματο: Φέρνουμε γύρω-γύρω όλη την περιοχή, μπας και βρούμε έστω ένα μεροκάματο, σε οποιαδήποτε δουλειά, αλλά συχνά δεν βρίσκουμε τίποτα. Η Mαρία που βρίσκεται στην παρέα προσθέτει: Πολλά παιδιά απελπίζονται και παίρνουν το δρόμο της ξενιτιάς. Πολλοί μπαρκάρουν, ενώ άλλοι πηγαίνουν στα αστικά κέντρα, μήπως και βρουν καλύτερη τύχη.

Αλλά και εμείς που δουλεύουμε είμαστε πιο σίγουροι για το μέλλον; συμπληρώνει ο Γιάννης, προσθέτοντας ότι και η τελευταία των μεγάλων επιχειρήσεων, η ΒΙΟΜΑΓΝ, οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια στο κλείσιμο. Ήδη την εποχή που μιλούσαμε, το αφεντικό της ΒΙΟΜΑΓΝ, τους χρώσταγε δεδουλευμένα 5 μηνών.

Σαράντα χρόνια εκμετάλλευσης της φύσης και του ανθρώπου

Από τη δεκαετία του 1960, η περιοχή της βορειοκεντρικής Εύβοιας έχει χαρακτηριστεί μια καθαρά μεταλλοφόρα περιοχή. Από το υπέδαφός της παραγόταν η πρώτη ύλη για την κατασκευή υψηλής ποιότητας πυρίμαχου υλικού. Είναι σαφές πως το κεφάλαιο δεν θα μπορούσε να αδιαφορήσει για τα κέρδη που θα μπορούσε να του προσφέρει μια τέτοια περιοχή. Σκαλιστήρης, Παπαστρατής, Mποδοσάκης και Πόρτολας σφράγισαν την πορεία της περιοχής, αφήνοντας ανεξίτηλα τα σημάδια τους τόσο στο τοπίο όσο και στους ίδιους τους ανθρώπους. Tα μεταλλεία των πρώτων δύο έκλεισαν στις αρχές της δεκαετίας του '80, αφήνοντας άνεργους πάνω από 5000 εργαζόμενους της περιοχής. Ο Γ. Tσουκαλάς, πρόεδρος του σωματείου ανέργων και εργαζομένων Βορειοκεντρικής Εύβοιας, θυμάται ότι ο Σκαλιστήρης λίγο πριν εγκαταλείψει το εργοστάσιο δήλωσε ότι κάνει δώρο στην Ε.Ο.K. τον ορυκτό του πλούτο! Σύμφωνα πάντα με τον ίδιο οι συγκεκριμένοι επιχειρηματίες αφού φάγανε το ανέξοδο μπον-φιλέ από τα αποθέματα της περιοχής την εγκατέλειψαν, γιατί είδαν ότι δεν τους συνέφερε η περαιτέρω εκμετάλλευση των αποθεμάτων της περιοχής. πκείνη την περίοδο τα χρέη της επιχείρησης Σκαλιστήρη έφθαναν τα 11,5 δισ. δραχμές.

Tα εννιά χρόνια που ακολούθησαν, από το 1983 έως το 1992, η διοίκηση του εργοστασίου πέρασε στα χέρια του Οργανισμού Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων (Ο.Α.Ε.) και τα χρέη της, το 1992, έφτασαν τα 60 δισ. δραχμές. Tο διάστημα αυτό επαναπροσλήφθηκαν μόνο οι 3500 από τους 5000 εργαζόμενους, οι οποίοι και αυτοί απολύθηκαν, μετά την απόφαση της κυβέρνησης της Ν.Δ. να κλείσει την εταιρεία και να διαλύσει τον Ο.Α.Ε. Από τότε, η περιοχή χαρακτηρίζεται θύλακας ανεργίας, το ποσοστό της οποίας ανέρχεται σήμερα στο 75% (!). Παρόλο που η εταιρεία Σκαλιστήρη εξαγοράστηκε από τον επιχειρηματία Βεργούτη και την Τράπεζα Πίστεως και επαναλειτούργησε με την επωνυμία ΒΙΟΜΑΓΝ, δεν έλυσε το πρόβλημα της ανεργίας, αφού προσέλαβε μόνο 400 εργαζόμενους.

Σωματείο ανέργων

Όπως ήταν φυσικό, η κατάσταση που περιγράφεται παραπάνω οδήγησε σε αλυσιδωτές κοινωνικές αντιδράσεις. Η ανεργία εκτινάχθηκε στις ηλικίες μεταξύ 25 έως 54 χρονών. Ένα μεγάλο κομμάτι εργαζομένων μετακινήθηκε προς την υπόλοιπη Εύβοια, προκειμένου να βρει δουλειά, την ίδια στιγμή που στην περιοχή αυξανόταν το πλήθος των ξένων εργατών. Η δυνατότητα εύρεσης δουλειάς γινόνταν όλο και πιο σπάνια, ιδιαίτερα μετά το 1992, όχι μόνο στο Mαντούδι αλλά, όπως μας λέει και ο Γ. Ευσταθίου, πρόεδρος του σωματείου της ΒΙΟΜΑΓΝ, σε ολόκληρη την Εύβοια, αφού οι περισσότερες βιομηχανίες μετακομίζουν προς τη μεθόριο ή ακόμα και σε χώρες της Βαλκανικής, όπου το κόστος είναι πολύ μικρότερο. Οι νέοι τριγυρίζουν μέσα στο χωριό περιμένοντας πότε θα τους φωνάξουν είτε στα χωράφια για αγροτικές εργασίες είτε στην οικοδομή. Γι' αυτούς έχει σβήσει ακόμα και το όνειρο να ταξιδέψουν σε κάποια μεγαλούπολη για να βρούνε δουλειά, αφού ακόμα και εκεί η κατάσταση είναι ίδια και χειρότερη, συνέχισε ο Γ. Ευσταθίου.

Tα παραπάνω αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία στήθηκε το σωματείο εργαζομένων και ανέργων Βορειοκεντρικής πύβοιας, το οποίο ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1996 και σήμερα αριθμεί 780 μέλη. Είναι το πρώτο σωματείο το οποίο, επίσημα τουλάχιστον, καλύπτει εργαζόμενους και άνεργους, γεγονός που όπως σημειώνει ο πρόεδρός του είναι απολύτως λογικό καθώς την περίοδο που ιδρύθηκε για ένα μεγάλο κομμάτι εργαζομένων στην περιοχή ήταν θέμα χρόνου το πότε θα περάσει στην ανεργία. Ακόμα όμως και σήμερα, ερχόμενος κανείς σε επαφή με τους ανθρώπους που ζουν στην περιοχή, βλέπει ότι τα σύνορα μεταξύ εργασίας και ανεργίας είναι πολύ ασαφή. Mε λίγα λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε πως κανένας δεν ξέρει τι θα είναι αύριο, άνεργος ή εργαζόμενος.

Tο σωματείο σήμερα έχει καταλήξει σε ένα πλαίσιο αιτημάτων με το οποίο, όπως μας είπε ο πρόεδρός του, παλεύουν να κερδίσουν και να διατηρήσουν το ψωμί για τον άνεργο. Mεταξύ άλλων διεκδικεί: επίδομα ανεργίας ίσο με το 80% του μισθού του ανειδίκευτου εργάτη, σφράγισμα όλων των βιβλιαρίων ανεργίας των ανέργων, 50% έκπτωση στους λογαριασμούς των ΔΕKΟ και στα αστικά λεωφορεία, πληρωμή του ενοικίου μέχρι τις 60.000 από τον ΟΑΕΔ. Tα αιτήματά μας πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να είναι αποδεκτά και κατανοητά από τον κόσμο, να αποδεικνύουν όμως και την πραγματική στάση των κυβερνήσεων απέναντι στο πρόβλημα της ανεργίας, τόνισε ο Γ. Tσουκαλάς μιλώντας για τα κριτήρια με βάση τα οποία βγήκαν αυτά τα αιτήματα και συνέχισε λέγοντας ότι η δυσαρέσκεια που θα προκληθεί στους ανέργους από τη μη ικανοποίηση τέτοιων, στοιχειωδών αιτημάτων, αφήνει περιθώρια για πολιτικές μετατοπίσεις στο σώμα των ανέργων οι οποίες θα μπορέσουν να λύσουν το πρόβλημα της ανεργίας.

Mε βάση τα παραπάνω θεωρεί μη εφικτή την πάλη εργαζομένων και ανέργων για τη μείωση των ωρών εργασίας: Στις μέρες μας υπάρχει καταστρατήγηση του 8ώρου, πώς είναι δυνατόν ο εργαζόμενος να πεισθεί να παλέψει για το 7ωρο ή το 6ωρο, το οποίο δεν υπάρχει περίπτωση να το δεχτεί το κεφάλαιο;

Αντί επιλόγου

Από την εποχή της οργάνωσης των πρώτων τοπικών συνδικάτων στις ΗΠΑ, τη δεκαετία του 1790, οι εργάτες διαπίστωσαν πως ήταν δύσκολο να αυξηθούν οι μισθοί των τσαγκάρηδων, των χτιστών και των ναυπηγών, όταν μερικές εκατοντάδες μίλια νοτιότερα φτιάχνονταν παπούτσια, χτίζονταν σπίτια, και ναυπηγούνταν πλοία από το σκλάβο εργάτη, χωρίς κανένα μισθό.

(Η Άγνωστη Ιστορία του πργατικού Kινήματος των ΗΠΑ, Ρ. Mπόγιερ και Γ. Mορέ, εκδ. Σύγχρονη πποχή-1993).

Παραφράζοντας λίγο το παραπάνω απόσπασμα, θα λέγαμε ότι είναι δύσκολο σήμερα οι εργαζόμενοι να διεκδικήσουν καλύτερους μισθούς και καλύτερη ζωή, όταν μερικά χιλιόμετρα μακρύτερα άλλοι εργαζόμενοι δουλεύουν πέντε μήνες απλήρωτοι ή όταν οι άνεργοι διεκδικούν ένα ξεροκόμματο από τη μεγάλη και πλούσια τούρτα του παραγόμενου πλούτου. Mέσα σε αυτά τα πλαίσια ο εργαζόμενος που δουλεύει 8, 9 ή ακόμα και 10 ώρες αναδεικνύεται σε ...προνομιούχο στα μάτια του ανέργου.

Φαίνεται λοιπόν πως υπάρχει ανάγκη για τη διαμόρφωση ενός διεκδικητικού πλαισίου, το οποίο δεν θα στοχεύει μόνο στην αποκάλυψη-καταγγελία των κυβερνητικών επιλογών για την ανεργία, αλλά θα γίνεται πολιτικά επικίνδυνο και θα είναι σε θέση να αποσπά μεγαλύτερο κομμάτι από την πίτα προς όφελος του κόσμου της δουλειάς.


ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΣΥΣΚΕΨΗ ΑΝΕΡΓΩΝ

Πραγματοποιήθηκε στις 11 Σεπτέμβρη η πρώτη πανελλαδική σύσκεψη των κινήσεων και σωματείων ανέργων, με θέμα φυσικά την οργάνωση της πάλης των ανέργων και τις δυνατότητες συντονισμού των προσπαθειών των διαφόρων συλλογικοτήτων που με οποιαδήποτε μορφή ασχολούνται με το καυτό αυτό πρόβλημα. Ήταν μια συνάντηση απαραίτητη, βοηθώντας καταρχήν σε μια πρώτη απόπειρα καταγραφής των κινήσεων που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, τόσο από πλευράς αγώνων και διεκδικήσεων, όσο και στη «γνωριμία» και το συντονισμό των πρωτοβουλιών που υπάρχουν, είτε μέσα από σωματεία, είτε με άλλες συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται για το θέμα. Έτσι, εκτός από τα δύο πρώτα σωματεία που έχουν συγκροτηθεί, το «σωματείο ανέργων και εργαζομένων στη Βορειοκεντρική Εύβοια» και το «σωματείο ανέργων Αχαύας», παρόντες ήταν αγωνιστές από τη μάχη των χιλιάδων ανέργων στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη του Περάματος και των ναυτεργατών και μεταλλεργατών του Πειραιά, η ένωση Δυτικής Αθήνας κατά της ανεργίας «Ανεργία Stop», το δίκτυο ευρωπαίων ανέργων, το στέκι ανέργων Θεσσαλονίκης, το σωματείο του ΜΙΝΙΟΝ και ο σύλλογος αδιόριστων εκπαιδευτικών. Αποφασίστηκε η έκδοση υπομνήματος με ορισμένα άμεσα οικονομικά αιτήματα ανακούφισης και επιβίωσης των ανέργων, που θα επιδοθεί στον υπουργό Εργασίας, αλλά και σε όλους τους συνδικαλιστικούς φορείς και τα κόμματα. Στη σύσκεψη συγκροτήθηκε μια συντονιστική ομάδα, για τη σύγκληση μιας νέας συνάντησης και τη διαμόρφωση και αποστολή του υπομνήματος.


next.gif (252 bytes)

next.gif (252 bytes)