ΤΟ ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΕ ΝΕΑ ΦΑΣΗ

του Πουλίκου Πουλικάκου

01_05_01.gif (13959 bytes)

Και ξαφνικά το κλίμα άλλαξε. Από τους σεισμούς σε Ελλάδα και Τουρκία ξεπήδησαν αισθήματα φιλίας και αλληλεγγύης ανάμεσα στους «προαιώνιους εχθρούς». Τα ΜΜΕ με μια φωνή «ανακάλυψαν» ότι «οι δύο λαοί δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν», «εσύ Χριστό κι εγώ Αλλάχ, όμως κι οι δυο μας αχ και βαχ», είχαμε και υπερβολές, προσφορές νεφρών κ.λπ. Είναι πραγματικά περίεργο να ανακαλύπτουν κάποιοι, έκπληκτοι μάλιστα, πόσο φιλικά αισθήματα τρέφει ο ένας λαός για τον άλλο.

Τα γεγονότα αυτά δεν είναι μεμονωμένα. Οι πάλαι ποτέ «γυφτοσκοπιανοί» επισκέπτονται επίσημα τη Φλώρινα, ο υπουργός Εξωτερικών μιλάει για Τούρκους στη Θράκη, η κυβέρνηση «συζητά» την άρση του βέτο για την κοινοτική χρηματοδότηση της Τουρκίας. Από την άλλη, γιγαντιαίο εξοπλιστικό πρόγραμμα, επαγγελματικός στρατός, θητεία στα 18.

Τι συμβαίνει τελικά; Η επίσκεψη Κλίντον στις 22 Νοέμβρη φαίνεται να αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις επερχόμενες εξελίξεις. Τα σενάρια δίνουν και παίρνουν. Διχοτόμηση του Αιγαίου, «επίλυση» του Κυπριακού με παγίωση της σημερινής κατάστασης, φήμες για ανακίνηση μειονοτικού ζητήματος στη Θράκη κ.λπ.

Φαίνεται ότι για το άμεσο μέλλον πάμε σε μια περίοδο «συνεργασίας» των αστικών τάξεων σε Ελλάδα και Τουρκία, σε μια προσπάθεια «διακανονισμού» των διαφορών και μείωσης της έντασης, με σκοπό το αμοιβαίο όφελος, στο πλαίσιο βέβαια του διεθνούς συσχετισμού και ιδιαίτερα της αμερικανικής ηγεμονίας. Ταυτόχρονα, ο πόλεμος θέσεων μαίνεται. Ο διαγκωνισμός για καλύτερες θέσεις στη νέα κατάσταση στα Βαλκάνια, αλλά και ευρύτερα στην Ανατολική Ευρώπη, συνεχίζεται αμείωτος. Οι προετοιμασίες για πόλεμο συνεχίζονται εντατικά, παρά το «καλό κλίμα». Δεν μπορεί να υπάρχουν αυταπάτες για μακρά περίοδο ειρήνης. Η ρευστή πραγματικότητα και η συνεχής αλλαγή των συσχετισμών κάνουν τα μάτια κάποιων να γυαλίζουν στη θέα των ευκαιριών που ανοίγονται.

Την ίδια στιγμή, η επίσημη Αριστερά διχάζεται ανάμεσα στον κοσμοπολίτικο ευρωπαϊσμό του ΣΥΝ και τα πατριωτικά, εθνικοανεξαρτησιακά μέτωπα του ΚΚΕ. Η επίθεση του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία και η συμμετοχή της ελληνικής κυβέρνησης σε αυτή έδειξε τα όρια αυτών των λογικών στο να τροφοδοτήσουν ένα πραγματικά επικίνδυνο κίνημα. Η κυβέρνηση έφτασε να χρησιμοποιήσει τη λαϊκή διαμαρτυρία σαν διαπραγματευτικό της ατού, η σταθερότητά της δεν απειλήθηκε σε καμία φάση, και αυτό κάνει την «επόμενη μέρα» ακόμα πιο αβέβαιη. Ο παροξυσμός της εκμετάλλευσης στο εσωτερικό και ο ανταγωνισμός για αναβάθμιση στο διεθνές επίπεδο αφήνουν ανοιχτά ακόμα και τα πιο τυχοδιωκτικά ενδεχόμενα. Η «σταθερότητα» και η συσπείρωση στο όνομα «εθνικών στόχων» αποθρασύνουν τους κυρίαρχους κύκλους, ανοίγουν την όρεξη για παραπέρα επέκταση.

Ο πόλεμος θα μπαίνει όλο και πιο συχνά στην ημερήσια διάταξη. Δεν αποτελεί απομεινάρι της προηγούμενης περιόδου, αλλά συστατικό στοιχείο της σύγχρονης εποχής του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Άρα και η αντιπολεμική δράση αποκτά ζωτική σημασία, όχι μόνο στις περιόδους που η φωτιά ανάβει δίπλα μας, αλλά ως μόνιμη και σταθερή πλευρά του αντικαπιταλιστικού αγώνα.

Η αντιπολεμική δράση, η δράση ενάντια στη Νέα Τάξη, το ΝΑΤΟ, την Ε.Ε. δεν μπορεί να γίνεται από τη σκοπιά της υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων. Μια τέτοια δράση είναι υπονομευτική εξαρχής, παίζει στο γήπεδο του αντιπάλου και -το κυριότερο- δεν μπορεί να αποτρέψει άμεση ή έμμεση εμπλοκή της χώρας μας, στο όνομα αυτών των συμφερόντων.

Λυδία λίθος για μια αντικαπιταλιστική λογική που να μπορεί να διεκδικήσει την ηγεμονία στο αντιπολεμικό κίνημα, αλλά και να συγκροτήσει ένα πραγματικό αντίπαλο δέος στις κυρίαρχες επιδιώξεις είναι η στάση απέναντι στην κυβέρνηση. Εάν μία κυβέρνηση απειλείται με πτώση από ένα ισχυρό λαϊκό κίνημα και ταυτόχρονα αντιμετωπίζει την απροθυμία του «δεν πολεμάμε» των νέων και των εργαζομένων, θα κάνει τα πάντα, προκειμένου να αποφύγει την πολεμική αναμέτρηση. Η συνεργασία και ο συντονισμός των κινημάτων στην περιοχή μας, σε μια τέτοια κατεύθυνση, είναι που δίνει και στην έννοια του διεθνισμού ένα ουσιαστικό περιεχόμενο πέρα από τις δημόσιες σχέσεις και τα κοινά ανακοινωθέντα.

Το αντιπολεμικό κίνημα δεν μπορεί να μη θέτει άμεσα τα αιτήματα της εξόδου της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ και την Ε.Ε., την απομάκρυνση των βάσεων. Αυτοί οι στόχοι είναι δυνατοί μόνο με κλονισμό της αστικής κυριαρχίας, είναι η «εθνική» συμβολή στο «διεθνικό» καθήκον της διάλυσης αυτών των ιμπεριαλιστικών οργανισμών.

Το αντιπολεμικό κίνημα δεν μπορεί να είναι ένα «πατριωτικό» κίνημα αποδοχής των εξοπλιστικών προγραμμάτων, της παλλαϊκής άμυνας και της στράτευσης στα 18. Η προκλητική αφαίμαξη των εργαζομένων και η στρατιωτικοποίηση της ζωής δεν μπορεί να γίνονται αποδεκτά, στο όνομα οποιασδήποτε «αμυντικής θωράκισης της χώρας».

Το αντιπολεμικό κίνημα, τέλος, δεν είναι υπόθεση στενών κομματικών πρωτοβουλιών και κοινοβουλευτικής εξαργύρωσης. Είναι υπόθεση των ίδιων των εργαζομένων και της νεολαίας εκεί που ζουν, σπουδάζουν και εργάζονται. Απαιτούνται πρωτοβουλίες και μορφές δράσης που να κινητοποιούν όσο το δυνατόν ευρύτερες δυνάμεις, απαιτείται άπλωμα σε κοινωνικούς χώρους και αξιοποίηση όλων των αφορμών και των ευκαιριών.

2000 και μία νύχτες

Νet Αid: Θα χαριστούν τα χρέη το 2000;

της Αφροδίτη Πολίτη

Θυμάστε το Live Αid, τη σειρά από φιλανθρωπικές συναυλίες που δόθηκαν στη δεκαετία του '80 με σκοπό «την καταπολέμηση της πείνας στην Αφρική»; Οι περισσότεροι το θυμούνται μάλλον ως παρωδία, σαν διαφήμιση της Κόκα Κόλα με μια κουστωδία λευκών επί το πλείστον σταρ να άδουν «Είμαστε τα παιδιά, είμαστε ο κόσμος, είμαστε η ευκαιρία για έναν καλύτερο κόσμο, γι' αυτό αρχίστε να δίνετε».

Και όντως, αρκετοί έδωσαν τον οβολό τους στις συναυλίες-μαμούθ του Live Αid, οι οποίες συγκέντρωσαν συνολικά 200 εκατομμύρια δολάρια. Όμως η αλήθεια είναι πολύ πικρή. Η Αφρική πληρώνει αυτό το ποσό σε χρέη κάθε εβδομάδα. Για κάθε δολάριο που οι κυβερνήσεις των ισχυρών χωρών δανείζουν σε χώρες του Τρίτου κόσμου, οι κάτοικοί τους πληρώνουν πίσω 9 δολάρια. Η Κόστα Ρίκα μονάχα, δανείστηκε 4 εκατομμύρια λίρες από τη Βρετανία το 1973 και έχει ήδη πληρώσει πίσω 7 εκατομμύρια. Ακόμα χρωστάει 1 εκατομμύριο λίρες.

Οι πλουσιότερες χώρες της Δύσης δάνεισαν στον δικτάτορα Μομπούτου του Ζαύρ 8,5 εκατομμύρια δολάρια. Αφού η ίδια η Δύση τον ενθάρρυνε και τον στήριξε, τώρα ζητάνε από το λαό να πληρώσει τα χρέη του δικτάτορα. Κάθε κάτοικος της Ζάμπια χρωστάει στους «δανειστές» της χώρας του 790 δολάρια, πάνω από το διπλάσιο του ετήσιου κατά κεφαλή εισοδήματος. Πάνω από 50 χώρες στον κόσμο έχουν χρέη που δεν θα μπορέσουν ποτέ να ξεχρεώσουν, αλλά τα πληρώνουν καθημερινά με ανθρώπινες ζωές. Το χρέος των φτωχότερων χωρών φτάνει στο 93% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος τους. Εννοείται πως τα χρέη πληρώνονται κάθε χρόνο με χρήματα που αφαιρούνται από την υγεία, την εκπαίδευση, την ύδρευση και την υγιεινή της κάθε χώρας. Η έκθεση ανάπτυξης του ΟΗΕ το 1997 σημείωνε ότι θα σώζονταν οι ζωές 21 εκατομμυρίων παιδιών αν τα χρήματα που δίνονται για χρέη δίδονταν στην υγεία και την εκπαίδευση. Οι διεθνείς νόμοι δεν επιτρέπουν στις φτωχές χώρες να κηρύξουν πτώχευση. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και χώρες που έχουν καταστραφεί από το Απαρτχάιντ, όπως η Μοζαμβίκη, είναι καταχρεωμένες σε οργανισμούς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Αυτοί οι οργανισμοί τις υποχρεώνουν να δώσουν προτεραιότητα στην αποπληρωμή ληστρικών δανείων, τη στιγμή που 7 εκατομμύρια παιδιά το χρόνο πεθαίνουν από ασθένειες που μπορούν να αποφευχθούν. Πρόκειται για μια όχι και τόσο σύγχρονη μορφή δουλείας, η οποία θα οξύνεται όσο θα προελαύνει η παγκοσμιοποίηση. Μπορεί ακόμα και οι ίδιοι οι εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας να μίλησαν στις φετινές ανοιξιάτικες συναντήσεις τους για την όξυνση της φτώχειας και την ανάγκη επαναπροσδιορισμού του θέματος των χρεών, όμως αυτό δεν δείχνει τίποτε άλλο παρά την τεράστια διάσταση του προβλήματος που έχει φτάσει σε σημείο έκρηξης. Για λόγους βιωσιμότητας λοιπόν, και όχι ανθρωπισμού, κάνουν έκκληση οι εκπρόσωποι του διεθνούς κεφαλαίου για μείωση του χάσματος της φτώχειας μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών, τη στιγμή που το ίδιο το χάσμα αυξάνεται ακόμα και σε αυτές τις αναπτυγμένες χώρες. Τη στιγμή που η φτώχεια και οι αρρώστιες σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας έχουν φτάσει σε επίπεδο γενοκτονίας (σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το ένα στα δύο νεογέννητα της Αφρικής είναι φορέας του Αids), είναι καιρός να αναζητηθούν νέοι τρόποι απομύζησης και εκμετάλλευσης του Τρίτου κόσμου, προτού οι υπάρχοντες αποβούν μπούμερανγκ για τους ίδιους τους εκμεταλλευτές.

Γι' αυτό ίσως και πρωτοβουλίες όπως το Νet Αid, που υποστηρίζει το «χάρισμα» όλων των χρεών μέχρι το 2000, τυγχάνουν τόσο πλατιάς αποδοχής από εκπροσώπους του ίδιου του συστήματος, αλλά και του καλλιτεχνικού στερεώματος. Το Νet Αid κινείται κυρίως μέσω δικτύου και είναι μέρος της πρωτοβουλίας Jubillee 2000, η οποία έχει συγκεντρώσει μέχρι σήμερα 17 εκατομμύρια υπογραφές, που έχουν ήδη κατατεθεί στο συνέδριο των 8 στην Κολωνία και φιλοδοξούν να γίνουν 22 εκατομμύρια στους επόμενους μήνες. Ανάμεσα στα μεγάλα ονόματα που υποστηρίζουν την πρωτοβουλία είναι ο Πάπας Ιωάννης Παύλος, ο Δαλάι Λάμα, ο επίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου, ο Νέλσον Μαντέλα, οικονομολόγοι του Χάρβαρντ όπως ο Τζέφρεϊ Σακς και διάσημοι καλλιτέχνες όπως ο Μπόνο των U2, ο Ντέιβιντ Μπάουι, ο Τομ Γιορκ των Radiohead, ο πρωταγωνιστής του Πολέμου των Άστρων Ίουαν Μακ Γκρέγκορ και ο θρύλος του μποξ Μοχάμεντ Άλι. Στα πλαίσια του Νet Αid θα δοθούν τρεις μεγάλες συναυλίες -στη Γενεύη, τη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο- που θα μεταδοθούν παράλληλα μέσω Ίντερνετ. Στη χαραυγή του 2000 η φιλανθρωπία προβάλλεται άλλη μια φορά ως η μόνη ελπίδα για την κατάργηση της εκμετάλλευσης