MicTop's Homepage


                                   

 



 


 

 Υμηττός : Προέλευση της ονομασίας

Η λέξη είναι πανάρχαιη όπως και η άλλη ( πιθανή ) ονομασία του Υμησσός.

Η λέξη Υμηττός, πιθανό  να  προέρχεται από τη πελασγική λέξη Ούμετ ή Ύμητ, που η ετυμολογία της είναι  πολύ  δύσκολο, αν  όχι  αδύνατο, να  καθοριστεί. Κατά  μία  εκδοχή σημαίνει σκληρός, τραχύς, βραχώδης τόπος.

Επίσης τον Υμηττό, κυρίως το βόρειο τμήμα του, μέχρι πριν λίγα χρόνια τον έλεγαν και Τρελό. Για τις ονομασίες αυτές υπάρχουν πολλές εκδοχές, με πιο σοβαρές τις παρακάτω :

α. Η λέξη  Υμηττός  προέρχεται  από  το  θύμος ( κοιν. θυμάρι ) που  έγινε  σιγά - σιγά θυμέτ - Υμέτ - Υμηττός. Οι  αρχαίοι ( Θεόφραστος ) ονόμασαν  θύμους, τα  φρύγανα που αφθονούσαν στον Υμηττό, και που  με  το  δυνατό  άρωμά  τους  έκαναν  τις μέλισσες να στροβιλίζουν σαν μεθυσμένες ( από το θυμός = διάθεση της ψυχής ). Από  αυτό  το φαινόμενο της "τρέλας" των μελισσών ονομάστηκε και το βουνό  Τρελός. Για  την  εξήγηση  όμως  αυτή, καθώς  και  για  την  ταύτηση των δύο ονομασιών του βουνού, δε γίνεται πουθενά μνεία στ' αρχαία κείμενα.

β. Οι παλαιοί κάτοικοι της Ν. Ιταλίας ( Μεγάλη Ελλάδα ) πρόφεραν τη λέξη Υμηττός Υματτός που από παραφθορά έγινε Μάττος. Αργότερα  οι  Φράγκοι  των Αθηνών ερμήνευσαν τον Υμηττό - Μάττο στους ντόπιους, σαν τρελό.

γ. Ο Υμηττός  μεταφράστηκε  στα   χρόνια της  Φραγκοκρατίας  Μόντε  Ιμέττο  και  από  παραφθορά λεγόταν  Μόντε  Μάττο  που  κατά  σύμπτωση  σημαίνει Τρελό βουνό, ονομασία που διατηρήθηκε. Το πιθανότερο  είναι  ότι  δεν  έγινε  καμιά  παραφθορά  της λέξης αλλά η ονομασία Τρελός προϋπήρχε, γιαυτό  και  οι  Φράγκοι  τον είπαν και με τα δύο ονόματά του, δηλαδή Monte Imetto και Monte Matto.

δ. Μια εύκολη και  πολύ διαδεδομένη εξήγηση είναι ότι το Τρελός προερχόταν από την ονομασία tres long = πολύ μακρύς, που  έδωσαν  οι  Γάλλοι  γιατί  δεν γνώριζαν τη λέξη Υμηττός. Αυτό δεν ευσταθεί καθόλου γιατί η ονομασία προϋπήρχε αιώνες πριν.

ε. Τον Υμηττό  τον  χρησιμοποιούσαν και από την αρχαιότητα για μετεωρολογικό βαρόμετρο, δηλαδή βλέποντας την  κορυφή του πρόβλεπαν τι καιρό θα κάνει, ( Θεόφραστος : "Περί σημείων, υδάτων και πνευμάτων " Γ 43 ) γιαυτό  και  είχαν " τοποθετήσει "  βωμούς  του  Ομβρίου  Δία  και  του Προοψίου Απόλλωνα. Επειδή  όμως  παρά τις προβλέψεις, αρκετές φορές παρουσιάζονταν καιρικές ανωμαλίες, ονόμασαν  με  τον  καιρό  το  βόρειο Υμηττό Τρελό (το νότιο Υμηττό τον έλεγαν Μαυροβούνι). Μάλλον αυτή είναι η πιο πιθανή εκδοχή.

Ο ονομαστός Τούρκος περιηγητής του 17ου αιώνα Evliya Celebi, που διέσχισε ολόκληρη την Ελλάδα (από το 1667 και μετά), αναφέρει τον Υμηττό μόνο σαν Ντελή Νταγ, δηλαδή Τρελό βουνό.

Σ' ένα τούρκικο ταπί ( επίσημος κτηματικός τίτλος ) του 1761 της Μονής Πετράκη, εμφανίζεται ο μισός Υμηττός σαν Ντελή Νταγ (Τρελοβούνι) και ο άλλος μισός σαν Καρά Νταγ (Μαυροβούνι).

Ο επίσκοπος  Νανζιανζού  Ιγνάτιος  το  1772  αναφέρει  ότι  ο  Υμηττός  λεγόταν  και  Τηλεβούνι  ή Τρελοβούνι.

Ο Δανιήλ Φιλιππίδης στη "Νεωτερική Γεωγραφία" του το 1791 τον αναφέρει Υμηττό ή Τηλεβούνι. Τον αναφέρει  ακόμα  και  Κεκρόπιο, ονομασία  που  δεν  αναφέρεται  όμως  πουθενά αλλού ( Κεκρόπιον λεγόταν  ο  τάφος  του  Κέκροπα, Κεκροπία  ήταν  η  αρχική  οναμασία  της  πόλης των  Αθηνών  και Κεκροπίς ήταν μια από τις δέκα φυλές της Αττικής).

Σε  ένα  σιγίλλιο  ( εκκλησιαστικό έγγραφο ) του  1782  που  υπογράφει  ο  Πατριάρχης  Νεόφυτος αναφέρεται ο Υμηττός ως Υμήττειον όρος.

Σε  ένα  έγγραφο  του  1793  " Μοιρασιά του Κουρσαλά με λαχνούς " ( Κουρσαλάς είναι το σημερινό Κορωπί ) αναφέρεται ο Υμηττός σαν Τρελός και Μαύρο Βουνό.

Κάποια εποχή ονόμαζαν οι ξένοι  περιηγητές  το Μαυροβούνι, κυρίως την ανατολική του πλευρά, και Λαμπροβούνι (Ο Spom και ο Wheler το 1675, ο Chandler το 1764, ο Hobhouse το 1810 κλπ.) μάλλον από το τότε κοντινό χωριό Λαμπρικά.

Σήμερα έχει επικρατήσει μόνο η αρχαία ονομασία του, Υμηττός, αυτή που αναφέρει και ο Παυσανίας : "όρη δε Αθηναίοις εστί ... και Υμηττός, ος φύει νομάς μελίσσαις επιτηδειοτάτας πλην αλαζώνων...".

 

 

                                 Copyright ©2005   MicTop.   All rights reserved.