Χιονοδρομικά.

Αλπικό σκι.

Εξοπλισμός του σκί και Τεχνική του σκί.

Μια ιστορική ματιά του πώς φτάσαμε ώς εδώ.

Είναι αποδεκτό οτι οι αλλαγές στόν εξοπλισμό του σκί άλλαξαν και το τρόπο με τον οποίο κάνουμε σκί.Είναι ωστόσο λιγότερο φανερό αλλά εξ ίσου αληθές οτι ο σχεδιασμός του εξοπλισμού επιρρεάζεται με τη σειρά του απο τούς νέους τρόπους που κάνουμε σκί - τους εμπνευσμένους αυτοσχεδιασμούς και παραλαγές της αποδεκτής τεχνικής - που παρουσιάζουν μια χούφτα προικισμένων αθλητών που εμφανίζοντε σε κάθε γενιά νέων χιονοδρόμων. Εξοπλισμός και τεχνική.Τεχνική και εξοπλισμός.Αλληλένδετα μεταξύ τους κυνηγόντας το ενα το αλλο.Αυτός ο χορός τεχνολογικής καινοτομίας και αθλητικής έμπνευσις εχει προσδιορίσει αυτο που λέμε χιονοδρομία σήμερα και δημιουργεί αυτό που θα λέμε χιονοδρομία αύριο.

Ας προσπεράσουμε την προιστορία της χιονοδρομίας και ας ασχοληθούμε με τα τελευταία πενήντα χρόνια , συν πλην μιά δεκαετία.Δείτε τούς μεγάλους σταθμούς στην τεχνολογική εξέλιξη του εξοπλισμού : σκί κατασκευασμένα απο φύλλα ξύλου αντί απο μασίφ ξύλο αγριοκαρυδιάς, μεταλλικές ακμές, σκί με πλαστική βάση, σκί κατασκευασμένα με μεταλλικά φύλλα, μπότες του σκί με κλίπς αντί για κορδόνια, σκληρές μπότες με μαλακό εσωτερικό μποτάκι, η πρώτη πλαστική μπότα, σκί κατασκευασμένα απο ίνες υάλου ( fiberglass ), δέστρες που απασφαλίζουν όταν πραγματικά θέλεις ν'απασφαλίσουν, σκί με κεντρικό στρώμα αφρου, σκί με σύστημα απόρριψης κραδασμών, "κλειστά" σκί απο ίνες υάλου και μέταλλο , και τελικά σκί με υπερβολικά βαθειά χάραξη των πλαινών.Τα σημερινά πολυ παραβολικά σκί.Τι συνέβει στην χιονοδρομία με την έλευση κάθε μίας απο τις παραπάνω καινοτομίες ;

Οταν η κατασκευή τών σκί απο μασίφ ξύλο αντικαταστάθηκε από αυτή των πολλαπλών φύλλων ξύλου , οι κατασκευαστές μπορούσαν πλέον για πρώτη φορά να ελέγξουν την κάμψη τους. Ειδικότερα , μπορούσαν να ελέγξουν τήν κύρτωση των σκί, ούτως ώστε να διανέμουν το βάρος του χιονοδρόμου εξ ίσου στην επιφάνεια του χιονιού. Για τούς αθλητές του σκί το ενδιαφέρον ήταν ιδιαίτερο εφόσον αυτό σήμαινε καλύτερη διολίσθηση και συνεπώς ταχύτερους χρόνους. Περίπου την ίδια χρονική στιγμή , οι μεταλλικές ακμές ανοιξαν το δρόμο για καλύτερο και πιο αποτελεσματικό σκί σε σκληρό και παγωμένο χιόνι. Η τεχνική του σκί έπρεπε να εξελιχθεί ώστε να συμβαδίσει με τα νέα αυτά σκί , με το καλύτερο κράτημα. Ετσι οι χιονοδρόμοι έμαθαν την τεχνική της ' ελάφρυνσης'. Ανάταση του σώματος , ώστε να χαλαρώσει το κράτημα τών σκί στο χιόνι και να μπορέσουν έτσι να τα στρίψουν στη νέα κατεύθυνση. Αυτή η μοναδική ιδέα - κάνε τα σκί σου ελαφριά ούτως ώστε να τα στρίψεις πιο εύκολα - έμμελε να κυριαρχίσει στην χιονοδρομία για δεκαετίες.

Απο το 1950 και μετά, οι δέστρες επιτέλους , κρατούσαν κάτω αποτελεσματικά , τις πτέρνες των χιονοδρόμων , αν και οι αθλητές του σκί για καλό και για κακό έδεναν τις μπότες τους με επιπλέον λωρίδες δέρματος.Στίς ανατολικές Αλπεις , Αυστρία, Γερμανία και Ελβετία οι χιονοδρόμοι επωφελήθηκαν απο αυτή τη νέα 'ενωση΄ μεταξύ πτέρνας και σκί, για να στρίβουν με τη λεγόμενη 'ώθηση της πτέρνας'. Εστριβαν τον κορμό τους προς μία κατεύθυνση ενώ ωθούσαν τα πόδια τους προς την αντίθετη. Στη δυτική πλευρά των Αλπεων οι πάντα εκκεντρικοί Γάλλοι έκαναν ακριβώς το αντίθετο.Περιστρέφαν το σώμα τους πρός την κατεύθυνση που ήθελαν να στρίψουν και τα σκί τους, ακολουθούσαν. Αλλά πίσω απο αυτή τη μάχη τεχνικής κρύβεται μια ανυποψίαστη ενότης.Ολοι χρησιμοποιούσαν τη μάζα, το βάρος και την ορμή του σώματος τους για να στρίψουν τα σκί. Και οι μπότες ήταν ακόμα τόσο εύκαμπτες που μόνο ενα μικρό μέρος αυτής της κίνησης του σώματος μεταδίδονταν στα σκί.

Εν τω μεταξύ τα σκί γίνονταν ολοένα και λιγότερο άκαμπτα κάθε χρόνο.Ο Howard Head κατασκεύασε σκί απο φύλλα αλουμινίου και ξύλου , με πιό μαλακό λύγισμα από αυτά με φύλλα ξύλου, απόλαυση στην πούδρα.Ο Emile Allais και η εταιρεία Rossignol καλλιέργησαν την ιδέα και δημιούργησαν τα Allais 60, σκί που κυριάρχησαν στούς Ολυμπιακούς αγώνες του Squaw Valley το 1960.Το μέταλλο όμως, σιγά σιγά άρχισε να αντικαθήστατε από ίνες υάλου (fiberglass). Αυτό το υλικό ήταν σαφώς πιο γερό απο το ξύλο , τα σκί δεν χρειάζονταν να είναι τόσο σκληρά και άκαμπτα. Σιγά σιγά 'αρχισαν να λυγίζουν και να χαράζουν....

Οι μπότες με κλίπς πρωτοπαρουσιάστηκαν για λόγους ευκολίας και οχι για καλύτερες επιδόσεις. Αλλά η ισχυρή μόχλευση των μεταλλικών κλίπς επέτρεψε τους χιονοδρόμους να σφίγγουν πιο σκληρές μπότες γύρω απο τους αστραγάλους.Ενας αμερικανός , ο Bob Lange, δημιούργησε την πρώτη πραγματικά επιτυχή πλαστική μπότα.Και αμέσως οι μπότες του Lange υιοθετήθηκαν απο κορυφαίους αθλητές, που ανακάλυψαν οτι δεν χρειάζονταν να κινούντε τόσο σθεναρά για να ελέγξουν τα σκί τους.Λιγότερη προσπάθεια σήμαινε καλύτερη ισορροπία, σήμαινε λιγότερη πλαγιολίσθηση και περισσότερα μετάλια. Εώς την δεκαετία του '70 οι καλύτεροι χιονοδρόμοι έκαναν όλοι σκί με 'δράση' των κάτω άκρων. Η τεχνική της έντονης στροφής του κορμού άρχισε να εξαφανίζεται.

Χρόνο με το χρόνο τα σκί έχαναν τη σκληρότητα τους στο κύρτωμα, γίνονταν ευκολότερα στην κάμψη ενώ διατηρούσαν τη σκληρότητα στην συστροφή.Για περισσότερο από είκοσι χρόνια αυτή ήταν η μεγαλύτερη μηχανική πρόκληση για τους κατασκευαστές των σκί.Η συστροφική σκληρότης είναι απαραίτητη έτσι ώστε οι ακμές των σκί να 'κρατούν' , ενώ η κάμψη είναι σημαντική ώστε το πέδιλο να λυγίζει και να χαράζει.Παλαιότερα τα σκί έπρεπε να είναι παντού σκληρά για να 'κρατούν' οι ακμές τους, οχι πλέον.Η εποχή των χαρακτών στροφών άρχισε ν'ανατέλει. Αυτή η εξέλιξη οφείλεται βεβαίως στούς αθλητές.Σε υψηλές ταχύτητες οι αθλητές είχαν περισσότερη ενέργεια για να λυγίσουν τα σκί τους και ήταν οι πρώτοι που έκαναν κάτι τέτοιο.Οι αθλητές που χάραζαν το πιο τέλειο τόξο κέρδιζαν περισσότερους αγώνες.Ετσι οι μηχανικοί δούλευαν συνεχώς για να δώσουν στούς αθλητές που υποστηρίζονταν απο την εταιρεία τους, σκί που θα χάραζαν ακόμα καλύτερα τόξα.

Τα τελευταία χρόνια πολλές καινοτομίες στον εξοπλισμό γεννήθηκαν απο την επιθυμία για ορθολογιστική οργάνωση και απλούστευση της παραγωγικής διαδικασίας, έτσι ώστε να διατηρηθεί το εμπορικό κέρδος σ'ενα ολοένα αυξανόμενο ανταγωνιστικό περιβάλλον στην αγορά του εξοπλισμού.Το αφρόδες υλικό αντικατέστησε το ξύλο στην καρδιά αρκετών σκί, βασικά γιατί είχε λιγότερο κόστος.Τα κλειστά σκί το ίδιο, ήταν πρωταρχικά μια προσπάθεια ν'απλουστευθεί μια περίπλοκη κατασκευαστική διαδικασία.Και η βιομηχανία κατασκευής μποτών ολοκληρωτικά αναζωοποιήθηκε απο μια μικρή αλλά υψηλής τεχνολογίας βιομηχανία, μιας μικρής Ιταλικής πόλης στους Δολομίτες, το Montebelluno. Στα μικρά εργαστήρια της, οι μπότες μπορούσαν να σχεδιαστούν, να γίνουν τα πρωτότυπα και τα καλούπια για την παραγωγή τους σε λίγους μήνες αντί για χρόνια.Όσον αφορά τις δέστρες, η επανάσταση είχε ήδη ολοκληρωθεί εώς τις αρχές της δεκαετίας του ' 90. Μια ολοκληρωτικά αποκρινόμενη σύνδεση μεταξύ ποδιού και πέδιλου, έγινε καθημερινή πραγματικότητα. Για μια ακόμα φορά οι καλύτεροι χιονοδρόμοι απλούστευσαν τις κινήσεις τους. Λεπτές, ντελικάτες κινήσεις των ποδιών ήταν οτι χρειάζονταν για απόλυτο έλεγχο των σκί.

Και φυσικά υπάρχει ενα τελευταίο κεφάλαιο στην ιστορία αυτή : και αναφέρομαι στη δημιουργία των πολύ παραβολικών ή με βαθειά χάραξη των πλαινών , σκί. Εδώ μια εταιρεία απο τη Σλοβενία , η Elan , πιστώνεται την αρχική ιδέα και εξέλιξη.Κάποιοι στην Elan ήταν πεποισμένοι οτι η βαθειά χάραξη των πλαινών ήταν η γεωμετρία των σκί του μέλλοντος και συνέχισαν να σχεδιάζουν έντονα παραβολικά σκί ακόμα και όταν οι περισσότεροι ειδικοί τ'αποπέμπαν σαν κάτι περισσότερο απο παιχνίδια.Τα παραβολικά σκί απο τη φύση της γεωμετρίας τους είναι κοντά.Και τα κοντά σκί τρέμουν και δονούντε. Η τελική πρόκληση στον σχεδιασμό των σκί τα τελευταία χρόνια ήταν η απόρριψη των κραδασμών , που έκανε τα σκί με βαθειά χάραξη των πλαινών, ασταθή. Αποστολή εξετελέσθη ! Τα σκί με βαθειά χάραξη των πλαινών είναι πλέον το κυρίως ρεύμα και οι χιονοδρόμοι προσαρμόζουν την τεχνική τους στα νέα εργαλεία.

Ήταν μια μεγάλη ιστορία - 50 χρόνια σταθερής εξέλιξης.Εξοπλισμός και τεχνική.Τεχνική και εξοπλισμός. Ήταν μια ευτυχής συγκυρία ; Ή υπήρχε κάποιο σχέδιο, κάποιος σκοπός ;

Οι περισσότερες αλλαγές στον σχεδιασμό των σκί μοιράζοντε ενα κοινό στόχο : να επιτρέψουν στα σκί να κάμπτοντε περισσότερο ενώ στρίβουν. Βλέπετε , ενα σκληρό ευθύ πέδιλο μπορεί ν'αλλάξει κατεύθυνση μόνο αν το συστρέψουμε σε μια νέα γωνία, και τότε πλαγιολισθένει και σέρνεται στο χιόνι εώς ότου τελικά μαγκώσει και οδηγηθεί στη νέα κατεύθυνση. Είναι αλήθεια οτι πολλαπλές βελτιώσεις στο σχεδιασμό των σκί έκαναν εφικτό για σχετικά σκληρά πέδιλα να πλαγιολισθένουν σε μια λίγο-πολύ χαρακτή πορεία. Αλλά ενα ευθύ σκί ακόμα πρέπει ν'αλλάξει κατεύθυνση με πλαγιολίσθηση. Αν το πέδιλο το ίδιο, ήταν έντονα παραβολικό, τότε θα μπορούσε πραγματικά να χαράξει μια κυκλική στροφή στο χιόνι.Πρός αυτή την κατεύθυνση σκόπευε ο σχεδιασμός των σκί για πολύ καιρό. Εκεί φθάσαμε σήμερα.

Και στην περίπτωση της μπότας και της δέστρας, επίσης υπήρχε ενας κοινός στόχος: η εξέλιξη μπότας/δέστρας πάντα σκόπευε στο να κάνει την ένωση μεταξύ ποδιού και σκί πιο σταθερή και με καλύτερη ανταπόκριση. Αυτό σήμαινε οτι το πεδίο και η εστίαση της φυσικής προσπάθειας του χιονοδρόμου μετακινούνταν ολοένα και χαμηλότερα.Απο τη συμπαγή κίνηση του κορμού, στην ντελικάτη κίνηση των ισχύων και των γοφών, στην ακόμα πιο λεπτή κίνηση των σκελών και των γονάτων , εώς το σημερινό σημείο δράσης: τα πόδια. Μια μικρή κίνηση του ποδιού ,στη σύγχρονη μπότα, στέλνει ενα μεγάλο σήμα στα σκί μας. Τα σκί μας εκτελούν τα αθέατα μαγικά τους στο χιόνι , και μισός αιώνας καινοτομιών στον εξοπλισμό και την τεχνική καταλήγουν σ' ενα μεγάλο χαμόγελο στο πρόσωπο μας.

Το παρών κείμενο πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό skiing magazine πρίν μερικά χρόνια.

Αρχική σελίδα-----Θέματα τεχνικής-----Χιονοαποδράσεις-----Διάφορα-----Επικοινωνία-----Αρχείο-----Σύνδεσμοι

Κορυφή σελίδας

© Θεοφάνης Μάστακας