Το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας


Μια δράκα μόνο αξιωματικών και πολιτικών αποτελεί τον πυρήνα του κινήματος της Θεσσαλονίκης.  Αλλά ο Βενιζέλος με το αλάθητο πολιτικό αισθητήριό του, γνωρίζει ότι το κίνημα αυτό ερμηνεύει την λαϊκή θέληση, που άλλωστε πρόσφατα ακόμη, έχει εκφρασθεί με ελεύθερες εκλογές.  Και δικαιώνεται.  Η Θεσσαλονίκη γίνεται το λίκνο της νέας Ελλάδας - εργαστήρι του καινούργιου θαύματος.  Μια ολόκληρη μεραρχία - η μεραρχία Σερρών - αρνείται να ακολουθήσει την τύχη του 4ου Σώματος.  Δεν παραδίνεται στους Βουλγάρους.  Καταφεύγει στην Θάσο και τελικά κατορθώνει να φθάσει στην Θεσσαλονίκη.  Αξιωματικοί και στρατιώτες εγκαταλείπουν τις μονάδες τους, εθελοντές ξεκινούν από όλες τις γωνιές της ελληνικής γης.  Όλοι σπεύδουν στην Θεσσαλονίκη.  Ο Βενιζέλος όταν κήρυσσε την επανάσταση δεν είχε τίποτα και καταπιάνεται να δημιουργήσει το παν.  Πρώτη φροντίδα του να δημιουργήσει καινούργιο στρατό.  Το κατορθώνει.  Η μεραρχία Αρχιπελάγους παίρνει σάρκα και οστά.  Θα αποτελέσει το φυτώριο της Στρατιάς της Ανατολής - μιας τρομερής πολεμικής μηχανής, που τέτοια δεν είχε αποκτήσει άλλοτε η Ελλάδα από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. 


Θεσσαλονίκη 1917.  Κίνημα της Εθνικής Άμυνας.  Διακρίνονται στον πίνακα οι Δαγκλής (στο μέσο) και Βενιζέλος-Κουντουριώτης (στα δεξιά)

Οι σύμμαχοι, και κυρίως oι Γάλλοι, αρνούνται να υπολογίσουν σοβαρά την χούφτα αυτή των γενναίων - είναι μια μεραρχία που «συνεκροτήθη εκ περισυλλογής», όπως λένε με κάποια περιφρόνηση.  Αλλ' όταν oι δικές τους, εμπειροπόλεμες, άρτια οργανωμένες μονάδες αποδεκατίζονται στο τρομερό οχυρό Σκρά-Ντι Λέγκεν, μόνο τότε επιτρέπουν στους Έλληνες να δοκιμάσουν την τύχη τους.  Και η επίθεση αρχίζει.  Oι Αγγλογάλλοι παρακολουθούν τους στρατιώτες μας με κάποια θλίψη.  Είναι βέβαιοι ότι τους περιμένει η πανωλεθρία.  Δεν μπορούν να περιμένουν τίποτε περισσότερο.  Την ίδια θλιβερή τύχη είχαν oι Γάλλοι, oι Σενεγαλέζοι, οι Αυστραλοί.  Όταν όμως βλέπουν τους περιφρονημένους εκείνους συμμάχους να σκαρφαλώνουν ακάθεκτα στην γυμνή κορυφή, όταν η θύελλα της ορμής τους σαρώνει τα χαλύβδινα οχυρά που με τόση προσοχή είχαν οργανώσει oι Γερμανοί για τους συμμάχους τους, μένουν άναυδοι.  Κι ήταν, πράγματι, κάτι το ανεξήγητο, τουλάχιστο με τους κανόνες της στρατιωτικής τακτικής, η νίκη εκείνη. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο κάθε αξιωματικός κι ο τελευταίος στρατιώτης, όλοι γνώριζαν την σημασία που είχε η μάχη εκείνη για την Ελλάδα του ‘17.  Εκείνος που το γνωρίζει καλύτερα από όλους είναι ο Βενιζέλος.  Για μία ακόμη φορά εκβιάζει με την ξιφολόγχη τον Έλληνα στρατιώτη πρωτεύουσα θέση για την Ελλάδα μεταξύ των απροθύμων συμμάχων της.  Τα βλέμματά τον είναι στραμμένα πάντοτε προς την Ανατολή - την Κωνσταντινούπολη και την Σμύρνη.  Θα χρειαστεί προηγουμένως να στείλει τον στρατό μας μέχρι τις παγωμένες πεδιάδες της Ουκρανίας, αλλά θα το κατορθώσει.  Κι η μεγάλη στιγμή φθάνει.  Τα πολεμικά μας αγκυροβολούν και πάλι, μετά πεντακόσια τόσα χρόνια, στον Κεράτιο Κόλπο.  Τα τηλεβόλα τους χαιρετίζουν την Βασιλεύουσα.  Κι ο στρατός μας αποβιβάζεται στην Σμύρνη στις 13 Μαΐου 1920.  Μια ολόκληρη φυλή πανηγυρίζει.  Εκατομμύρια Ελλήνων αναπνέουν για πρώτη φορά τον ελεύθερο αγέρα.  Αλλά ο Βενιζέλος δεν βρίσκεται μαζί με τις προφυλακές, δεν απολαμβάνει τον Θρίαμβο.  Αγωνίζεται τον δικό του αγώνα.  Κτυπά τη γροθιά του στον Κλεμανσώ, τον περιβόητο «Τίγρη».  Επιβάλλει τις γνώμες του στον Λόυδ Τζώρτζ.  Και γοητεύει τόσο τον αμερικανό πρόεδρο, ώστε, όταν ο Γούντρω Ουίλσων επιστρέφει στην πατρίδα του λέγει στους δημοσιογράφους που τον υποδέχονται: «Με ρωτάτε τι μου έκανε μεγαλύτερη εντύπωση στην Ευρώπη;  Θα σας πω: ο πρωθυπουργός του μικρότερου Κράτους.  Λέγεται Βενιζέλος...».

Αλλά τώρα η Ελλάδα θα πάψει να είναι το μικρότερο κράτος.  Ο δρόμος προς την μεγαλοσύνη είναι ανοικτός.  Έχει φθάσει η στιγμή να κάνει πραγματικότητα ο Βενιζέλος το μεγάλο όνειρό του, το όραμα που τον οιστρηλατούσε από τα παιδικά του χρόνια.  Είναι η στιγμή που υπέγραψε τη Συνθήκη των Σεβρών, 10 Αυγούστου 1920, οπότε το «μικρότερο Κράτος» μεταβάλλεται στην Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών.


Βενιζέλος και Κουντουριώτης επιθεωρούν άγημα της Μεραρχίας Αρχιπελάγους.

Δύσκολα, πολύ δύσκολα θα βρεθεί πολιτικός που μέσα στις ίδιες αναλογίες να έχει πετύχει διπλωματική νίκη τόσο μεγάλη, όσο εκείνη της 10ης Αυγούστου του 1920.  Ο Βενιζέλος αισθάνεται να έχει εκπληρώσει τον προορισμό του.  Κι όταν φθάνει στον σταθμό της Λυών με τη συνθήκη των Σεβρών στην τσέπη, πίστευε, περίμενε, αξιούσε την ευγνωμοσύνη όλων των Ελλήνων.  Τον περίμεναν τα δολοφονικά πυρά λίγων φανατικών αντιπάλων του.  Τραυματίσθηκε όχι σοβαρά.  Oι πληγές του κορμιού του θα επουλωθούν γρήγορα.  Η πληγή όμως που άνοιξε στην ψυχή του η απόπειρα εκείνη δεν θα κλείσει ποτέ.


Λαϊκή λιθογραφία της εποχής που απεικονίζει την ανεπιτυχή απόπειρα δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου στον σιδηροδρομικό σταθμό της Λυών από δύο απότακτους αξιωματικούς, μετά την θριαμβευτική για την Ελλάδα υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών.  Η μοίρα των παρ' ολίγο δολοφόνων είναι χαρακτηριστική: αποθεωμένοι από τους βασιλόφρονες, ο ένας εξ' αυτών καταχράστηκε την περιουσία του αδελφού του Κωνσταντίνου Γλύξμπουργκ, Χριστοφόρου, ενώ ο άλλος διορίστηκε από το ίδιο καθεστώς νομάρχης - η θητεία του υπήρξε πλήρης εκνόμων ενεργειών...

Στην Αθήνα επιστρέφει ο Βενιζέλος στις 25 Αυγούστου.  H απόπειρα της Λυών έχει δυναμώσει τη λατρεία του πλήθους.  Η Βουλή συνέρχεται σε έκτακτη συνεδρίαση και τον ανακηρύσσει «άξιον της πατρίδος».  Είναι η υπέρτατη τιμή.

Επόμενη Σελίδα: Η ήττα του 1920
Προηγούμενη Σελίδα: Μια απάντηση
Επιστροφή στην Αρχική Σελίδα