Μία απάντηση


Επικρίθηκε ο Βενιζέλος γιατί δέχθηκε αδιαμαρτύρητα την παύση της κυβέρνησής του από τον Κωνσταντίνο, αντί να προχωρήσει σε ένα καινούργιο Θέρισο.  Επικρίθηκε και γιατί εκήρυξε την επανάσταση της Θεσσαλονίκης.  Και στην δεύτερη αυτή επίκριση η απάντησή του υπαγορεύεται από την υψηλή αντίληψη εθνικής ευθύνης που χαρακτήριζε κάθε πράξη του:

«...Πάσα προσπάθεια και ακόμη πάσα ευχή προς εξέγερσιν θα ήτο έγκλημα, καθ' ην στιγμήν ο Βούλγαρος είναι προ των θυρών μας.

Αφ' ότου όμως oι Βούλγαροι είχον καταλάβει την Ανατολικήν Μακεδονίαν, την δε Κεντρικήν και την Δυτικήν υπερήσπιζον οι Αγγλογάλλοι, τα πράγματα ριζικώς μετεβλήθησαν.

Δι' εμέ και όλους τους συμπράττοντας μετ' εμού επιφανείς τότε Φιλελευθέρους ήτο φανερόν ότι, αν μέχρι τέλους επεκράτει η του Βασιλέως πολιτική, θα εχάναμεν οριστικώς την Ανατολικήν Μακεδονίαν και την Βόρειον Ήπειρον από τας οποίας είχομεν ήδη εκτοπισθεί από τους ανταπαιτητάς μας (Βούλγαροι εις Ανατ. Μακεδονίαν, Ιταλοί εις Β. Ήπειρον) και την Κύπρον, την οποίαν, προσφερθείσαν άνευ όρων, απεκρούσαμεν, αλλ' ότι και τας νήσους δια τας οποίας δεν είχαμεν τίτλους κυριαρχίας θα εχάναμεν και αυτή δε η Κεντρική και Δυτική Μακεδονία θα ετίθετο εν κινδύνω, εάν η πολιτική των Αθηνών μας έφερε τελικώς, έστω και άνευ προμελέτης, αλλά λόγω χονδροειδών σφαλμάτων εις σύγκρουσιν ένοπλον με τα συμμαχικά στρατεύματα.

 Ελευθέριος Βενιζέλος και Κωνσταντίνος Β' Γλύξμπουργκ, οι δυο πρωταγωνιστές του Μεγάλου Διχασμού, όπως ονομάστηκε η πολιτική τους σύγκρουση που διαπέρασε και σφράγισε όλα τα στρώματα και τις δομές της ελληνικής κοινωνίας.  Ως προς την ουσία της σύγκρουσης, ενώ ο Βενιζέλος εξάντλησε όλες τις δυνατότητες για να εφαρμόσει την ορθότατα σχεδιασμένη πολιτική σύγκλισης με την Αντάντ, ο Κωνσταντίνος, αν και αρχικά είχε υιοθετήσει την πολιτική αυτή (είχε αντιληφθεί την ορθότητά της χάρη στις στρατηγικές του ικανότητες), κατόπιν υπαναχώρησε κάτω από τις πιέσεις της γυναίκας του Σοφίας, του γυναικάδελφού του Κάιζερ και των παρακοιμώμενων γερμανόφιλων στρατιωτικών.  Η σύγκρουση αυτή αναπτύχθηκε σε  ...γόνιμο έδαφος: πάνω στο αντιμοναρχικό μένος της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού και στην παθιασμένη φιλομοναρχική τοποθέτηση της μειοψηφίας.  Οι άριστοι πολιτικοί ελιγμοί τόσο του Βενιζέλου, όσο και του Γεωργίου Α' Γλύξμπουργκ, που παρά τις αντιθέσεις τους, καλλιέργησαν την τόσο επιτυχημένη εκατέρωθεν ανοχή στις αρχές της δεκαετίας του '10 δεν θα είχαν συνέχεια...

Και αν υπελείπετο ακόμη και ο ελάχιστος ενδοιασμός μου, τούτον διεσκέδασεν η έκρηξις του Κινήματος της Θεσσαλονίκης.  Αποτυχία αυτού, θα απεθράσυνεν έτι μάλλον τούς ασκούντας την αντιαντατικήν πολιτικήν και θα προεκάλει τα αποτελέσματα δια την πρόληψιν των οποίων είχεν επισπευθή το Κίνημα.

Δεν μοι έμεινε πλέον καμία αμφιβολία, ότι oι ενδοιασμοί, αν έπρεπε να εξεγερθώ, παρατεινόμενοι και εις το μέλλον, θα ήσαν αποτέλεσμα απλώς ανθρωπίνης αδυναμίας και εγωϊσμού.

Επρολάβομεν την πλήρη καταστροφήν και τον διαμελισμόν, εις τον οποίον ωδήγει το Έθνος η διατεταγμένη εις την Γερμανίαν πολιτική, την οποίαν εφήρμοζον οι τότε κυβερνώντες την Ελλάδα.  Tο Έθνος μας αποκτήσαν την εδαφικήν του ακεραιότητα και την ηθικήν, είναι έμπλεον πεποιθήσεως, ότι θα παρουσιασθεί εις το Συνέδριον της Ειρήνης με ικανούς τίτλους δια να δυνηθεί αποτελεσματικώς να διεκδικήσει τα δίκαιά του, τα οποία είναι εν πλήρει αρμονία προς τους υψηλούς σκοπούς του αγώνος των Συμμάχων».

Ο Βενιζέλος δεν δικαιολογείται - γράφει ιστορία.  Δεν απολογείται - κατηγορεί. 

Επόμενη σελίδα: το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας
Προηγούμενη σελίδα: η διένεξη Βενιζέλου-Κωνσταντίνου
Επιστροφή στην αρχική σελίδα