Οι εργαζόμενοι ανεξάρτητα από την ιδιότητά τους (υπάλληλοι , εργάτες κ.λ.π.) ή την ιδιότητα του εργοδότη (Επιχείρηση, οργανισμός, δημόσιο κ.λ.π) δικαιούνται κάθε χρόνο άδεια ανάπαυσης με πλήρεις αποδοχές και επίδομα αδείας.
 

  ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΑΔΕΙΑ;

Η άδεια είναι δικαίωμα όλων των εργαζομένων , αρκεί να έχουν συμπληρώσει δωδεκάμηνη συνεχή υπηρεσία στον ίδιο εργοδότη. Μετά τη συμπλήρωση του βασικού χρόνου ο εργαζόμενος δικαιούται να παίρνει την άδειά του οποτεδήποτε στη διάρκεια του κάθε επόμενου ημερολογιακού έτους.
 

  ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ Η ΑΔΕΙΑ;

Ο εργοδότης υποχρεούται να χορηγεί σ' όλο το προσωπικό του άδεια μέχρι του ημερολογιακού έτους. Οι μισές άδειες πρέπει να δίνονται στο διάστημα 1 Μαίου - 30 Σεπτεμβρίου.
 

Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις επιτρέπεται να δοθεί τμηματικά η άδεια σε δύο περιόδους. Αυτό μπορεί να γίνει είτε λόγω σοβαρής ή επείγουσες ανάγκης της επιχείρησης ή με αίτηση του εργαζομένου.
 

  ΜΕ ΠΟΙΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ;

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να εγκριθεί η τμηματική χορήγηση από την αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας. Πάντως το πρώτο τμήμα της άδειας πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον έξι (6) εργάσιμες ημέρες ή δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες , αν πρόκειται για ανήλικο.

Σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου για τη διάρκεια της άδειας και το χρόνο χορήγσής της , αποφασίζει τριμελής Επιτροπή της αρμόδιας Επιθεώρησης Εργασίας , ύστερα από αίτηση των ενδιαφερομένων.
 

  ΠΟΣΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΗΜΕΡΕΣ ΑΔΕΙΑΣ;

Η άδεια χορηγείται κάθε ημερολογιακό έτος. Για τον 1ο χρόνο απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη ο εργαζόμενος δικαιούται 24 εργάσιμες ημέρες. Στις ημέρες αυτές υπολογίζονται και τα Σάββατα.

Συνεπώς εάν , η επιχείρηση λειτουργεί με πενθήμερο, η πρώτη άδεια είναι 20 εργάσιμες ημέρες.
 

Από τον 3ο χρόνο και πάνω και μέχρι 24 χρόνια στον ίδιο εργοδότη , οι ημέρες άδειας είναι 26 στο σύστημα της εξαήμερης εβδομάδας ή 2 στην πενθήμερη.

Εάν ο εργαζόμενος έχει συνολική προϋπηρεσία 25 χρόνια σε οποιονδήποτε εργοδότη , δικαιούται άδεια 3 εργασίμων ημερών πέρα από τη κανονική αν εργάζεται πενθήμερο και 4 επιπλέον αν εργάζεται εξαήμερο.
 

Εάν έχει ήδη συνολική προϋπηρεσία 25 ετών , δικαιούται για τον ίδιο χρόνο 28 και 23 ημέρες αντίστοιχα , για τον επόμενο χρόνο 29 και 24 και για τον μεθεπόμενο και πάνω 30 και 25 (ΕΓΣΕΕ 1990).

Ο εργαζόμενος δικαιούται στη διάρκεια της άδειάς του τις αποδοχές που θα έπαιρνε αν εργαζόταν κανονικά με πλήρη απασχόληση. Στις αποδοχές αυτές συμπεριλαμβάνονται όλα τα καταβαλλόμενα επιδόματα και οι προσαυξήσεις.
 

  ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΚΑΙ ΕΠΙΔΟΜΑ;

Δικαιούται επίσης επίδομα αδείας , το οποίο είναι ίσο με τις αποδοχές των ημερών αδείας , με ανώτατο όριο το μισθό ενός 15νθήμερου για τους αμειβόμενους με μισθό ή 13 ημερομισθίων για τους αμειβόμενους με ημερομίσθιο.
 

  ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΑΤΑΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΑΥΤΕΣ;

Ναι. Ο εργοδότης υποχρεούται να προκαταβάλλει , τις αποδοχές και το επίδομα αδείας στον εργαζόμενο στην αρχή της άδειας.
 

  ΠΟΤΕ ΔΙΠΛΑΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΑΔΕΙΑΣ;

Αν από υπαιτιότητα του εργοδότη δεν χορηγηθεί η άδεια μέχρι το τέλος του ημερολογιακού έτους , ο εργαζόμενος δικαιούται τις αποδοχές άδειας αυξημένες στο 100% (διπλάσιο). Δεν διπλασιάζεται όμως το επίδομα άδειας.
 

ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΑΠΟΛΥΣΗΣ

Ο εργοδότης απαγορεύεται να απολύσει τον εργαζόμενο κατά τη διάρκεια της άδειάς του.

Εάν λήξει η σύμβαση εργασίας με οποιονδήποτε τρόπο ( απόλυση, παραίτηση, θάνατος εργαζόμενου, λήξη ορισμένου χρόνου ) , ο εργαζόμενος δικαιούται αποζημίωση άδειας και επίδομα άδειας, εφόσον δεν πρόλαβε να πάρει την άδεια του έτους.

Αν δεν έχει συμπληρώσει δωδεκάμηνη υπηρεσία , δικαιούται διπλάσιο αριθμό ημερομισθίων από τον αριθμό μηνών απασχόλησης (π.χ. για 5 μήνες απασχόληση η αποζημίωση είναι 10 ημερομίσθια ή 10/25 του μισθού).

Αν έχει συμπληρώσει χρόνο, η αποζημίωση είναι ίση με τις αποδοχές ολόκληρης της άδειάς του.

Πιο συγκεκριμένα , παραθέτουμε τους σχετικούς πίνακες.

Οι στρατευμένοι που εργάζονται πριν τη στράτευσή τους , δικαιούνται πλήρη κανονική άδεια μετά τη στρατιωτική τους θητεία.

  ΠΟΣΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΜΕΡΕΣ ΑΔΕΙΑΣ ΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ;

Όλοι οι εργαζόμενοι δικαιούνται άδεια γάμου 5 εργάσιμων ημερών με αποδοχές. Επίσης σε περίπτωση γέννησης παιδιού ο πατέρας δικαιούται μια ημέρα άδεια με αποδοχές για κάθε παιδί.
ΟΙ άδειες αυτές είναι πρόσθετες και δεν συμψηφίζονται με τις ημέρες κανονικής άδειας.
 

  ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ;

Με ευνοϊκότερες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας δίδεται άδεια γάμου μεγαλύτερη των 5 ημερών π.χ. 6 ημέρες για λογιστές , προσωπικό Α.Ε. - Ε.Π.Ε. επιχειρήσεων , προσωπικό καταστημάτων , σούπερ-μάρκετ , προσωπικό κλινικών και νοσηλευτικών ιδρυμάτων , 7 ημέρες για επιχειρήσεις πετρελαίου - υγραερίου , 9 ήμερες για κλωστοϋφαντουργούς , 10 ημέρες για ατμοπλοϊκές - πρακτοριακές επιχειρήσεις , αρχιτέκτονες , πολιτικούς μηχανικούς , αγρονόμους - τοπογράφους - μηχανικούς με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου , μηχανολόγους - ηλεκτρολόγους ΕΜΠ κ.λ.π.
 

β. 'Αδεια μητρότητας
 

  ΠΟΣΗ ΑΔΕΙΑ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΕΣ;

Οι εργαζόμενες μητέρες δικαιούνται άδεια μητρότητας συνολικής διάρκειας 16 εβδομάδων. Οι 8 εβδομάδες χορηγούνται υποχρεωτικά πριν την πιθανή ημερομηνία τοκετού , και οι υπόλοιπες 8 μετά τον τοκετό. Σε περίπτωση που ο τοκετός πραγματοποιηθεί σε προγενέστερη από την πιθανή ημερομηνία , το υπόλοιπο της άδειας χορηγείται μετά τον τοκετό , ώστε να συμπληρωθούν οι 16 εβδομάδες (9/6/1993 , ΕΓΣΕΕ , άρθρο 7).
 

Οι εργαζόμενες μητέρες δικαιούνται για το θηλασμό και τις υπόλοιπες φροντίδες ανατροφής του παιδιού και για 2 χρόνια μετά τον τοκετό :
 

να διακόπτουν την εργασία τους για 1 ώρα την ημέρα ή να προσέρχονται 1 ώρα κάθε μέρα
ή να αποχωρούν νωρίτερα κατά 1 ώρα κάθε μέρα

  ΠΟΙΟΣ ΑΠO ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΑΔΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ;

Την άδεια απουσίας για λόγους φροντίδας παιδιού μπορεί εναλλακτικά να ζητήσει και ο πατέρας , εφόσον δεν κάνει χρήση η εργαζόμενη μητέρα.

Το μειωμένο ωράριο για τη φροντίδα των παιδιών θεωρείται και αμείβεται ως χρόνος εργασίας ( 9/6/1993 , ΕΓΣΕΕ , άρθρο 9 )
 

δ. Γονική άδεια ανατροφής παιδιών
 

  ΠΟΤΕ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΓΟΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ Ο ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΣ ;

Όταν ο εργαζόμενος γονιός έχει συμπληρώσει 1 χρόνο εργασίας σε εργοδότη που να απασχολεί τουλάχιστον 50 άτομα και ο δε άλλος γονιός να εργάζεται.

Στην περίπτωση αυτή δικαιούται να πάρει άδεια μέχρι να συμπληρώσει το παιδί ηλικία 3 ετών. Η άδεια είναι χωρίς αποδοχές , και η διάρκειά της μπορεί να φθάσει έως 3,5 μήνες για κάθε γονέα. Δίνεται με βάση τη σειρά προτεραιότητας των αιτήσεων των ενδιαφερομένων. Δικαιούται , για το χρόνο αυτό να συνεχίσει την ασφάλισή του αλλά καταβάλλοντας το σύνολο των εισφορών. Κατά τη λήξη της άδειας δικαιούται να επανέλθει στην εργασία.
 

Στην περίπτωση ασθένειας εξαρτώμενων παιδιών ή άλλων μελών της οικογένειας. Είναι άδεια χωρίς αποδοχές , μέχρι 6 εργάσιμες ημέρες κάθε ημερολογιακού έτους. Εξαρτώμενα πρόσωπα είναι : παιδιά μέχρι 16 ετών - φυσικά ή υιοθετημένα - και άνω των 16 εφόσον πάσχουν από βαριά ασθένεια ή αναπηρία , σύζυγος που δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί , γονείς ή ανύπαντρα αδέλφια που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν.
 

στ. 'Αδεια απουσίας για επίσκεψη στο σχολείο
 

  ΠΟΤΕ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΔΕΙΑ;

Όταν έχει παιδιά μέχρι 16 ετών που παρακολουθούν μαθήματα στοιχειώδους ή μέσης εκπαίδευσης , μπορεί να απουσιάζει ορισμένες ώρες ή ολόκληρη ημέρα από την εργασία του για να επισκεφτεί το σχολείο των παιδιών. Η άδεια είναι με αποδοχές και φτάνει συνολικά μέχρι 4 ημέρες το χρόνο.
 

  ΠΟΙΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΜΕΙΩΜΕΝΟ ΩΡΑΡΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ;

Οι γονείς που έχουν ανάπηρα ή προβληματικά παιδιά , δικαιούνται μειωμένου ωραρίου κατά 1 ώρα την ημέρα για να μπορούν να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στις ειδικές φροντίδες των παιδιών.
 

  ΜΕ ΠΟΙΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ;
 

Να εργάζεται σε επιχείρηση που απασχολεί τουλάχιστον 50 άτομα.
Να έχει παιδί με πνευματική , ψυχική ή σωματική αναπηρία.
 

Η πνευματική , σωματική ή ψυχική αναπηρία του παιδιού διαπιστώνεται με ιατρική γνωμάτευση.
   

η. Ειδική προστασία εργαζομένων γονέων
 

  ΤΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΧΟΥΝ;
 

Στον προγραμματισμό αδειών. Οι εργοδότες που απασχολούν γονείς παιδιών μέχρι 16 ετών ή άνω των 16 με βαριά ή χρόνια ασθένεια ή αναπηρία , υποχρεούνται κατά τον προγραμματισμό του χρόνου χορήγησης των ετήσιων αδειών να λαμβάνουν υπόψη τους κατά προτεραιότητα.

Στην καταγγελία συμβάσεων εργασίας. Οι οικογενειακές υποχρεώσεις των εργαζομένων δεν αποτελούν λόγο καταγγελίας της σύμβασης.

  ΠΟΤΕ Ο ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΑΔΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ;

Όταν είναι μαθητής ή σπουδαστής ή φοιτητής και δεν έχει συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας του , τότε δικαιούται πρόσθετη άδεια 20 εργάσιμων ημερών κάθε έτος, για τη συμμετοχή του στις εξετάσεις. Προϋπόθεση να εργάζεται ήδη ένα χρόνο στην επιχείρηση. Οι αποδοχές καταβάλλονται γι΄αυτό το χρονικό διάστημα από τον ΟΑΕΔ. Η ιδιότητα του μαθητή , σπουδαστή ή φοιτητή και η συμμετοχή του στις εξετάσεις αποδεικνύεται με βεβαίωση της σχολής του , που υποβάλλεται στον εργοδότη από τον εργαζόμενο.

Ο σπουδαστής μπορεί να πάρει 2 ημέρες άδεια για κάθε ημέρα εξετάσεων. Η σπουδαστική άδεια δεν ισχύει για την απόκτηση δεύτερου πτυχίου της ίδιας εκπαιδευτικής βαθμίδας.

Οι μαθητές , σπουδαστές , φοιτητές που εργάζονται στο Δημόσιο ή ΝΠΔΔ δικαιούνται άδεια 14 ημερών με αποδοχές. 

  ΠΟΙΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΑΔΕΙΑ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ;

Εργάζονται σε επιχειρήσει που απασχολούν περισσότερα από 100 άτομα , δικαιούνται επιπρόσθετα έως 14 ημέρες , με σκοπό τη συμμετοχή σε προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης συνδικαλιστικών στελεχών , εφόσον :
 

επιλέγονται από τη ΓΣΕΕ
έχει καταρτισθεί από τη ΓΣΕΕ συγκεκριμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης, που θα καλύπτει τη διάρκεια της άδειας

  ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ Ο ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΣ ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΑΔΕΙΑ ΜΕ ΑΠΟΔΟΧΕΣ;

Η ειδική άδεια που δίδεται για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι και στον ιδιωτικό τομέα με αποδοχές.

Η άδεια αυτή δεν συμψηφίζεται με την κανονική ή άλλης μορφής άδεια.

Η διάρκεια της είναι ανάλογη με τη χιλιομετρική απόσταση. Συγκεκριμένα :

  για το πενθήμερο:
 

από 200 - 400 χλμ., μια εργάσιμη ημέρα
από 401 και πάνω , δύο εργάσιμες ημέρες
για τα νησιά μέχρι 3 ημέρες
 

   για το εξαήμερο:

από 100 - 200 χλμ., μια εργάσιμη ημέρα
από 201 - 400 χλμ., δύο εργάσιμες ημέρες
από 401 και πάνω, τρεις εργάσιμες ημέρες
για τα νησιά μέχρι 3 ημέρες.