techlogo.gif (1108 bytes)
.
back1.gif (57 bytes)       Τόπος δικτύου για την ΤΕΧΝΟλογία Γυμνασίου
   Oδηγίες
   Γενικά Υπ.Ε.Π.Θ.
   Α' Γυμνασίου Π.Ι.
   Β' Γυμνασίου Π.Ι.

   Εργαστήριο triangle.gif (56 bytes)
   Υλικό
   Λογισμικό
   Συνδέσεις
   Βιβλία
   Ιστορική αναφορά
   On-line
   Έκθεση Έργων

   Σχετικά
   Επικοινωνία

   Αρχική σελίδα
 

« ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ [Κανονισμοί - Προδιαγραφές]

Από τον Καλλίνικο Χ. Κωνσταντίνο, Καθηγητή Τεχνολογίας στο 2ο Γυμνάσιο Κρύας Βρύσης περιοχής Γιαννιτσών.

Εργαστήριο Τεχνολογίας

1. Τοποθεσία – Προοπτικές επέκτασης

Το εργαστήριο πρέπει να τοποθετηθεί σε σχέση με το υπόλοιπο χώρο του σχολείου, έτσι ώστε ν'αποτελεί μια ανεξάρτητη ξεχωριστή πτέρυγα του κτιριακού συγκροτήματος και ασφαλώς να βρίσκεται στο ισόγειο για λόγους ασφαλείας και εύκολης φορτοεκφόρτωσης υλικών και μηχανημάτων. Πρέπει να είναι προσανατολισμένο έτσι ώστε να αποφεύγει τους Βόρειους ανέμους, καλύτερα με κατεύθυνση προς την μεσημβρία και με προστατευτικό προστέγασμα για τις ηλιακές ακτίνες. Απαγορεύεται να γίνει εργαστήριο σε υπόγειο.
Πρέπει ακόμη να προβλέπονται πόρτες εκκένωσης του εργαστηρίου, που να οδηγούν σε ακάλυπτο χώρο σε περίπτωση κινδύνου.
Επίσης πρέπει να κατασκευάζεται και να διαμορφώνεται με τρόπο που να επιτρέπει το συνεχή εκσυγχρονισμό και την επέκτασή του, ανάλογα με τις εμφανιζόμενες τεχνολογικές και παιδαγωγικές ανάγκες.

2. Διαστάσεις

O χώρος του εργαστηρίου πρέπει να έχει εμβαδόν, έτσι ώστε να αντιστοιχούν τουλάχιστον 6 m2 ανά μαθητή. Έτσι ο συνολικός χώρος του εργαστηρίου για 18 μαθητές μαζί με το γραφείο του καθηγητή και άλλους βοηθητικούς χώρους πρέπει να είναι 120 m2. Το ελάχιστο ύψος του εργαστηρίου να είναι 3.6m (καθαρή απόσταση από το δάπεδο έως την οροφή). Το ελάχιστο πλάτος του εργαστηρίου πρέπει να είναι 9 m. Το ελάχιστο μήκος του εργαστηρίου να είναι 1,5 φορές το πλάτος του εργαστηρίου, ενώ το μέγιστο μήκος όχι μεγαλύτερο από το διπλάσιο του πλάτους του (για να εξασφαλίζεται μεγαλύτερη δυνατότητα εποπτείας των μαθητών).
Το πλάτος της πόρτας του εργαστηρίου που θα χρησιμοποιείται ως κύρια είσοδος από τους μαθητές να είναι το ελάχιστο 1,5 μέτρο. Το ελάχιστο πλάτος της πόρτας που χρησιμοποιείται για διακίνηση υλικών και μηχανημάτων να είναι 2,5 μέτρα και το ελάχιστο ύψος 3 μέτρα.

3. Κλιμακοστάσια – Κιγκλιδώματα

Οι βαθμίδες (τα σκαλοπάτια) στα διάφορα κλιμακοστάσια που ίσως διαμορφωθούν μέσα στο εργαστήριο, θα πρέπει να έχουν το ίδιο ύψος και όχι μεγαλύτερο από 30 εκατοστά. Το πλάτος τους να είναι μικρότερο από 66 εκατοστά. Οι κλίμακες (σκάλες) που ίσως διαμορφωθούν στο εργαστήριο πρέπει να διακόπτονται από πλατύσκαλα, ώστε να μην υπάρχει ανάβαση μεγαλύτερη από 2 μέτρα.
Τα κιγκλιδώματα στα κλιμακοστάσια ή τους εξώστες θα πρέπει να έχουν την ικανότητα να αντέχουν σε οριζόντια δύναμη, έντασης 100Kg/m στο ανώτατο σημείο τους.

4. Φωτισμός

Πρέπει να είναι τέτοιος ώστε οι μαθητές να βλέπουν πολύ καλά χωρίς να τυφλώνονται. Ένταση 40 – 50 φωτιστικών κηρίων ανά θέση εργασίας είναι ικανοποιητική (συνήθως 120 LUX στο επίπεδο εργασίας). Επίσης τα φωτιστικά σημεία πρέπει να επιλεγούν ώστε να δίνουν ομοιόμορφο φωτισμό στο επίπεδο εργασίας. Κατάλληλα για φωτιστικά θεωρούνται οι λαμπτήρες φθορισμού σε συνδυασμό με λαμπτήρες υδραργύρου. Ο φωτισμός πρέπει να είναι έμμεσος.
Επίσης οι συντελεστές ανάκλασης πρέπει να έχουν μια "επιτρεπτή" σχέση μεταξύ τους, δηλαδή σύμφωνα με τους κανονισμούς ο λόγος του συντελεστή ανάκλασης της επιφάνειας του αντικειμένου στο οποίο κατευθύνουμε τα μάτια μας, προς τον συντελεστή ανάκλασης της επιφάνειας στην οποία είναι τοποθετημένο το αντικείμενο θα πρέπει να είναι 1:1/3 ή 1:0,33. Ακόμη ο λόγος της επιφάνειας του αντικειμένου, στο οποίο κατευθύνουμε τα μάτια μας, προς το συντελεστή ανάκλασης της επιφάνειας του γενικού χώρου που βρίσκεται πίσω από το αντικείμενο θα πρέπει να είναι 1:0,10.
Όσο για το φυσικό φωτισμό από τα παράθυρα αυτός θα πρέπει να είναι άπλετος. Η επιφάνεια των παραθύρων του εργαστηρίου θα πρέπει να είναι κατ'ελάχιστον το 25% της επιφάνειας του δαπέδου. Για μαθητές που κάθονται σε θρανία ή σχεδιαστήρια και γράφουν ή σχεδιάζουν ο φυσικός φωτισμός πρέπει να έρχεται από αριστερά και όχι από άλλη πλευρά.

5. Αερισμός – Θερμοκρασία

Ο αερισμός πρέπει να είναι φυσικός ή τεχνητός. Ο αέρας πρέπει να αλλάζεται 15 φορές την ώρα διότι στο χώρο του εργαστηρίου αιωρούνται σωματίδια λόγω κατεργασίας ξύλου, συγκολλήσεων και χρήσης χρωμάτων με ψεκασμό. Το σύστημα εξαερισμού πρέπει να συνεργάζεται με το σύστημα θέρμανσης και να υπάρχει η δυνατότητα να αναπληρώνεται γρήγορα η θερμότητα που χάνεται από τον εξαερισμό.
Το "θερμικό περιβάλλον" του εργαστηρίου κανονίζει την απόδοση των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και επομένως πρέπει να ρυθμίζεται με μεγάλη προσοχή. Η θερμοκρασία του εργαστηρίου πρέπει να είναι σταθερή στους 20 βαθμούς Κελσίου. Από έρευνες αποδείχθηκε ότι σε αυτό το επίπεδο, η απόδοση των μαθητών είναι 15% καλύτερη από αυτή που είχαν σε 23 βαθμούς. Χαμηλότερες θερμοκρασίες από 20 βαθμούς στο εργαστήριο οδηγούν τους μαθητές σε αδράνεια, ενώ υψηλότερες σε πνευματικό λήθαργο. Και στις δύο περιπτώσεις φυσικά αυξάνεται ο κίνδυνος ατυχήματος.
Σε περιπτώσεις που η θερμοκρασία του χώρου του εργαστηρίου είναι υψηλή, πρέπει η επιπλέον θερμότητα να απάγεται με μηχανισμό κυκλοφορίας του αέρα. Η επιθυμητή μείωση μπορεί να επιτευχθεί με διοχέτευση κρύου αέρα 4 – 6 βαθμών Κελσίου από κλιματιστικό μηχάνημα. Ο κρύος αέρας πρέπει να αναμιχθεί πρώτα με τον προϋπάρχοντα στο εργαστήριο και μετά να έλθει σε επαφή με τους μαθητές. Η ταχύτητα του εισερχομένου κρύου αέρα δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 13,5 μέτρα ανά λεπτό.

6. Ακουστική

Ο θόρυβος μειώνει την αποτελεσματικότητα και παραγωγικότητα των εργαζομένων, μάλιστα σε βιομηχανικούς χώρους έχει αποδειχθεί ότι είναι αιτία για σοβαρά ατυχήματα.
Ο θόρυβος στο εργαστήριο μειώνει την αποτελεσματικότητα των μαθητών και του καθηγητή, χαλαρώνει την προσοχή τους και αυξάνει την πιθανότητα ατυχήματος. Σε περιπτώσεις που οι μαθητές στα εργαστήρια δέχονται θορύβους μεγάλης έντασης και για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνει η πιθανότητα να δημιουργηθούν βλάβες στο ακουστικό τους σύστημα. Επίσης διασπάται η προσοχή τους, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει η πιθανότητα ατυχήματος. Ενδιαφέροντα στοιχεία για τα όρια ανεκτού επιπέδου θορύβου παραθέτονται στον παρακάτω πίνακα

ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Ανώτατα ανεκτά όρια έντασης ήχου για ένα μαθητή σε συνάρτηση με την χρονική διάρκεια που δέχεται το ερέθισμα.

Χρονική διάρκεια σε ώρες Ένταση ήχου σε Decibel (dB)
8 90
6 92
3 97
2 100
1/2 110

Τέλος τα εργαστήρια πρέπει να διαθέτουν κατάλληλη ηχομόνωση στους τοίχους για να μην ενοχλούν τις παρακείμενες αίθουσες διδασκαλίας. Η ηχομόνωση αυτή να είναι δεκτική συντήρησης.

7. Χρωματισμός Τοίχων

Έχει αποδειχθεί πειραματικά από επιστήμονες του πανεπιστημίου Harvard ότι ο κατάλληλος χρωματισμός του εργαστηρίου μπορεί να επιδράσει στην απόδοση των μαθητών και να μειώσει τα ατυχήματα. Ο χρωματισμός του εργαστηριακού χώρου με ευχάριστα χρώματα δημιουργεί ευνοϊκή ατμόσφαιρα και θετικά συναισθήματα που συντελούν στην μείωση των ατυχημάτων.
Τα χρώματα που θεωρούνται καλύτερα για τα εργαστήρια, είναι το πράσινο φιστικί στο κάτω μέρος, με ένα κίτρινο απαλό στο πάνω μέρος των τοίχων. Η οροφή καλύτερα να είναι λευκή.
Η σπουδαιότερη όμως αποστολή των χρωμάτων συνδέεται και με την πρόληψη των ατυχημάτων γιατί χρησιμοποιούνται προειδοποιητικά. [Βλέπε ασφάλεια - Κώδικας χρωματικής σήμανσης].

8. Διάταξη μηχανημάτων και Διάδρομοι

Τα μηχανήματα εκτός των φορητών πρέπει να σταθεροποιούνται στο δάπεδο. Γύρω από κάθε μηχάνημα πρέπει να σχηματιστεί περίγραμμα με κιτρινόμαυρες αυτοκόλλητες ταινίες σε απόσταση τουλάχιστον 50 εκατοστά. Μέσα στο χώρο που ορίζεται από το περίγραμμα αυτό, θα εργάζεται (για λόγους ασφαλείας) μόνο ο μαθητής που κάθε φορά χρησιμοποιεί το μηχάνημα.. Το κιβώτιο με τους διακόπτες κίνησης κάθε μηχανήματος πρέπει να είναι προσιτό και εύκολο στο μαθητή.
Μηχανήματα που έχουν επικίνδυνα εκτεθειμένα κινούμενα εξαρτήματα πρέπει να διαθέτουν τις ανάλογες προστατευτικές διατάξεις. Τα χειριζόμενα τμήματα των μηχανημάτων πρέπει να ευρίσκονται στο ύψος των αγκώνων των μαθητών.
Οι διάδρομοι για την κυκλοφορία των μαθητών και των διδασκόντων πρέπει να έχουν καθαρό πλάτος (απόσταση μεταξύ των περιγραμμάτων των μηχανημάτων ή των πάγκων εργασίας) το ελάχιστο 90 εκατοστά.

9. Δάπεδο

Το δάπεδο του εργαστηρίου να είναι λείο χωρίς όμως να είναι ολισθηρό. Ακόμη να είναι ηλεκτρομονωτικό στα σημεία που γίνεται ηλεκτρολογική εργασία (τοποθέτηση ελαστικών ταπέτων).

10. Οι πάγκοι εργασίας

Για ηλεκτρολογική χρήση η επιφάνεια του πάγκου πρέπει να είναι ξύλινη χωρίς μεταλλικό κάλυμμα.
Πάγκοι από ξύλο με επικάλυψη λαμαρίνας, εφαρμοστού πλάτους 65 εκ. περίπου πρέπει να υπάρχουν σε κάποιους πλευρικούς τοίχους του εργαστηρίου για βαριά μηχανουργική χρήση. Ο χώρος κάτω από αυτούς τους πλευρικούς πάγκους μπορεί να διαθέτει συρτάρια και ερμάρια για την φύλαξη των εργαλείων.
Οι πάγκοι εργασίας πρέπει να διαθέτουν κενό κάτω από την τράπεζα για την άνετη στάση των μαθητών κατά την διάρκεια της εργασίας τους.

11. Γραφείο καθηγητή – λοιποί χώροι

Πρέπει να προβλέπει στο εργαστήριο χώρος για γραφείο καθηγητή με ελάχιστο εμβαδόν 6 m2. Επίσης να προβλέπει χώρος για συναρμολογήσεις (π.χ. γραμμή παραγωγής) που θα έχει επιφάνεια το ελάχιστο 10% του εμβαδού του εργαστηρίου. Απαιτούνται ακόμη εκτός του καθαρά εργαστηριακού χώρου όπου υπάρχουν τα μηχανήματα, εργαλεία, πάγκοι εργασίας κ.α., χώρος που να έχει την μορφή τάξης όπου οι μαθητές θα σχεδιάζουν, συζητούν, διοργανώνουν σεμινάρια, προβάλλουν διαφάνειες slides, βιντεοταινιές κ.α., χώρος κατάλληλα κατανεμημένος για αποθήκευση εποπτικών μέσων διδασκαλίας, υλικών και πρώτων υλών, διαφόρων διατάξεων, συσκευών και οργάνων, μισοτελειωμένων ή τελειωμένων έργων των μαθητών και βοηθητικοί χώροι όπως χώροι υγιεινής, σκάλες και διάδρομοι.

12. Ηλεκτροδότηση

Όλοι οι διακόπτες παροχής ρεύματος κίνησης και φωτισμού πρέπει να είναι συγκεντρωμένοι σε κοινό κουτί, με κλειδαριά κοντά στο γραφείο του καθηγητή, για να μπορεί να σταματήσει κάθε λειτουργία σε περίπτωση ατυχήματος, ή να αρχίσει η λειτουργία κάποιου μηχανήματος, μόνο όταν ο καθηγητής δίνει την άδεια, "ξεκλειδώνοντας" τον κεντρικό διακόπτη ασφαλείας.
Εργαστήρια που χρησιμοποιούν ηλεκτρικές φορητές συσκευές πρέπει να έχουν διπλές πρίζες ανά τρία μέτρα στο χώρο των πλευρικών τοίχων. Απαιτείται το λιγότερο μία μπρίζα ανά μαθητή σε κατάλληλες αποστάσεις μεταξύ τους.
Στον ηλεκτρικό πίνακα του εργαστηρίου πρέπει να προτάσσεται αντιηλεκτροπληξιακός ηλεκτρονόμος (ρελέ) ο οποίος σε συνδυασμό με μόνιμη εγκατάσταση, στους τοίχους, ειδικών 'μπουτόν' (σύστημα ανάγκης), να δίνει την δυνατότητα στον καθηγητή να διακόπτει ακαριαία την παροχή ρεύματος από όποια θέση και αν βρίσκεται σε περίπτωση που διαπιστώνει ότι κινδυνεύει κάποιος μαθητής. Τα μπουτόν πρέπει να τοποθετούνται ένα κάθε 3 μέτρα απόσταση στον τοίχο και σε ύψος 1,8 μέτρα.

13. Υδροδότηση

Κάθε εργαστήριο χρειάζεται βρύσες με πόσιμο νερό σε θέσεις που να ελέγχονται πάντοτε από τον καθηγητή. Το ζεστό νερό είναι επίσης απαραίτητο σε όλα τα εργαστήρια.

14. Πυρασφάλεια

Πρέπει να γίνει μελέτη πυρασφάλειας που να εγκριθεί από την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Συνήθως τοποθετούνται πυροσβεστήρες σε επίκαιρες θέσεις και επικίνδυνα σημεία. Οι πυροσβεστήρες είναι φορητοί και διαφόρων τύπων, προκειμένου να αντιμετωπίσουν πυρκαγιά από διαφορετικά υλικά και αιτίες. Τακτικός έλεγχος και συντήρηση των πυροσβεστήρων από ειδικούς είναι επιβεβλημένος

15. Έξοδοι Κινδύνου

Στο εργαστήριο πρέπει ακόμη να υπάρχουν έξοδοι κινδύνου ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών που το χρησιμοποιούν. Το λιγότερο πρεπει να υπάρχουν δύο έξοδοι κινδύνου πλάτους 1,20μ. Κάθε έξοδος κινδύνου αλλά και διάδρομοι που οδηγούν σε αυτές πρέπει να διατηρούνται ελεύθεροι εμποδίων. Οι έξοδοι κινδύνου και γενικά κάθε πόρτα του εργαστηρίου πρέπει να ανοίγει με φορά προς τον εξωτερικό χώρο του εργαστηρίου.
Στο εργαστήριο πρέπει να τοποθετούνται εμφανείς χρωματισμένες φωτεινές επιγραφές που να δείχνουν τις εξόδους κινδύνου καθώς και τους διαδρόμους που οδηγούν σε αυτές. Τα γράμματα στις παραπάνω επιγραφές θα έχουν ύψος το λιγότερο 15 εκατοστά.

Απαραίτητο επίσης είναι κιβώτιο Α΄ βοηθειών και χώροι συλλογής απορριμμάτων.

« ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ



 

...

..

 

 

......
..    ΤΕΧΝΟλογία 2001 - Spiros Papacharisis