Μετά από 54
χρόνια παρατήρηση..
Χρηματιστήριο
Μια ψύχραιμη ματιά στο θεσμό και αυτά που συμβαίνουν γύρω από αυτόν
Από τον Νίκο Καλέντζη
Πολλά έχουν γραφεί γύρω από το Χρηματιστήριο
και τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει σε χιλιάδες συμπατριώτες μας.
Όλα τα μέσα με όλα τα μέσα προσπάθησαν και προσπαθούν να εξηγήσουν την
πορεία του την τελευταία διετία αλλά η απαντήσεις δεν ήσαν πειστικές
και η διάψευση ερχόταν σύντομα. Θα προσπαθήσω να πλησιάσω το θέμα από
διαφορετική οπτική γωνία. Από την γωνία της κοινής λογικής.
Το Χρηματιστήριο είναι ένας χώρος άντλησης χρημάτων φθηνότερων από εκείνα των Τραπεζών, χρήματα που αντλούν οι μεγάλες επιχειρήσεις εκποιώντας μέρος της ιδιοκτησίας τους με μορφή μετοχών. Εκδίδει δηλαδή μια επιχείρηση ένα αριθμό μετοχών που η θεωρητική αξία τους φθάνει σε σύνολο την πραγματική καθαρή αξία της επιχείρησης. Είναι έτσι; Κατά την εισαγωγή για πρώτη φορά της επιχείρησης στο Χρηματιστήριο θεωρητικά πάντα έτσι είναι. Μια φορά το χρόνο τα καθαρά κέρδη της επιχείρησης μοιράζονται σε μερίσματα όσα και οι μετοχές και οι κάτοχοι κερδίζουν το ανάλογο ποσό. Αν υπάρξουν κέρδη.
Μέχρι εδώ δύο απλές παρατηρήσεις. Πρώτη παρατήρηση: Δεν μοιράζονται όλες οι μετοχές της επιχείρησης. Κρατά η ιδιοκτησία ένα πακέτο που της εξασφαλίζει τον πλήρη έλεγχο, κρατά άλλο ένα πακέτο για να "κάνει παιχνίδι" ανεβοκατεβάζοντας την τιμή της μετοχής της και το υπόλοιπο το διαθέτει στο Χρηματιστήριο. Δεύτερη παρατήρηση: Τα καθαρά κέρδη προκύπτουν από τα Έσοδα μείον τα κάθε λογής Έξοδα. Ότι έξοδο κάνει η ιδιοκτησία ακόμη και προσωπικό (Υπηρέτες, αυτοκίνητα, γλέντια κλπ) τα χρεώνει στην εταιρεία. Βεβαίως τα κέρδη μειώνονται. Όσο για το τελικό μέρισμα το αποφασίζει η πλειοψηφία των μετόχων και όποιος έχει τον πλήρη έλεγχο της εταιρείας αποφασίζει και τι θα μοιράσει. Δεν υπάρχει όριο -παρά ημερήσιο- για το πόσο μπορεί να ανέβει ή να πέσει μια μετοχή σε βάθος χρόνου. Δεν διασφαλίζει η ιδιοκτησία έστω σε ετήσια βάση την μίνιμουμ τιμή της μετοχής που εκδίδει. Αν δηλαδή η μετοχή πέσει -λόγω προσφοράς και ζήτησης- να κλειδώνει σε ένα σημείο που αν πουληθεί ή εκποιηθεί η επιχείρηση οι μετοχές να μπορούν να εξαργυρωθούν από το προϊόν της εκποίησης της επιχείρησης. Ας πούμε στο 50% της αξίας της επιχείρησης βάσει του ετησίου ισολογισμού της. Ούτε προς τα επάνω υπάρχει όριο. Οι προσδοκίες για κέρδη μιας εταιρείας εκτινάσσουν προς τα επάνω την τιμή της μετοχής της αλλά δεν κλειδώνει για παράδειγμα στο διπλάσιο και αν υπάρξουν πολλαπλά κέρδη να μοιραστούν νέες μετοχές. Αποτέλεσμα οι γνωστές φούσκες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο γίνεται από τους ιδιοκτήτες και τους κατόχους μεγάλων ποσών το παιχνίδι. Ανεβάζουν την τιμή με φήμες (τα γνωστά παπαγαλάκια και οι πληρωμένοι κονδυλοφόροι) πουλάνε και όταν ρίξουν την τιμή με την ίδια μέθοδο ξαναγοράζουν αυτές που πούλησαν και κερδίζουν την διαφορά. Αν δεν έχεις λοιπόν χοντρά λεφτά και όταν λέμε χοντρά εννοούμε πολύ χοντρά, πού πάς; Περιμένεις να σου χαρίσουν λεφτά οι λεφτάδες;
Στην Ελλάδα είχαμε και το άλλο φαινόμενο. Ένα Χρηματιστήριο για χρόνια ισορροπημένο με 200-300 χιλιάδες επενδυτές ξαφνικά φούσκωσε. Γέμισε νέες εταιρείες και μετά από κατάλληλη διαφήμιση νέους επενδυτές. Οι καινούργιοι πλούτιζαν τους παλιούς αλλά υπάρχει και ένα όριο στην ΠΥΡΑΜΙΔΑ αυτή. Πόσοι καινούργιοι μπορούν να έλθουν; Φθάσαμε τα δύο εκατομμύρια επενδυτές! Για μια χώρα 10.000.000 κατοίκων είναι ήδη αρκετοί. Εδώ λοιπόν είναι το όριο. Όσοι κέρδισαν ρευστοποιώντας τότε που είχαμε 6000 μονάδες καλώς. Οι υπόλοιποι θα περιμένουν από τα μερίσματα και το βάθος του χρόνου για ρεφάρισμα. Με λίγα λόγια το Χρηματιστήριο άντε να σου δώσει 5-10 μονάδες παραπάνω από την Τράπεζα. Αν προσδοκάς παραπάνω τότε καλά να πάθεις. Δεν ήξερες δεν ρώταγες;