ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΠΟΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΟΜΟΓΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
 

 

 

Σκοπός

Νομικό Καθεστώς

Επιχείρηση
"Χρυσόμαλλο Δέρας"

Ενημέρωση για τους παλιννοστούντες Πρόγραμμα "Αγροφάρμα Συκορράχης" Επικοινωνία  Συνδέσεις  Αρχή

 

                                        

H διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη περίοδο 1914-1918 και η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, οδήγησε σε τεράστιες μετακινήσεις Ελληνικών πληθυσμών από την Μικρά Ασία και τον Πόντο κυρίως προς την Ελλάδα και τη Ρωσία.
 

Από αιώνες ήδη άκμαζαν και μεγαλουργούσαν, στη Ρωσία  και τις Χώρες της Μαύρης Θάλασσας, αρκετοί Έλληνες επιδιδόμενοι στο εμπόριο και τη ναυτιλία γι’ αυτό και  ήταν δελεαστικοί τόποι νέας εγκατάστασης στους πρόσφυγες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία  κατά και μετά τη διάλυση της. Ο Ελληνισμός της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και μετέπειτα της ΕΣΣΔ προήλθε από ποικίλα κύματα μεταναστών και φυγάδων, που κατέφυγαν στις ρωσικές χώρες (της νότιας Ρωσίας και κυρίως του Καυκάσου) στα τέλη του 18ου , σε ολόκληρη τη διάρκεια του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. στην πρώην ΕΣΣΔ. Σύμφωνα με τη σοβιετική απογραφή του 1989 κατοικούσαν στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ 358.000 Έλληνες ,οι οποίοι αποτελούσαν αναγνωρισμένη μειονότητα ,από διάφορες πηγές εκτιμάται όμως  ότι  ο πραγματικός αριθμός το 1989 πλησίαζε τις 500.000[i] άτομα.

Τα γεγονότα που συνέβησαν και οδήγησαν στη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1989  είχαν σαν άμεσο αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός μεγάλου προσφυγικού ρεύματος Ελλήνων Ομογενών προς τη Χώρα μας.
 

Οι άνθρωποι αυτοί γεύτηκαν για δεύτερη φορά τη προσφυγιά σε δυο γενιές, αφού οι πρόγονοί τους, κυρίως Πόντιοι και Μικρασιάτες[ii], έπεσαν θύματα της «εθνοκάθαρσης» [iii]που έγινε σε βάρος των Ελλήνων και Αρμενίων  από την πρώην Οθωμανική Αυτοκρατορία την περίοδο 1914-1922.

Η Ελληνική Πολιτεία αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει  με αληθινή ευνοϊκή  διάθεση τα προβλήματα των ομογενών με την λήψη ακόμη και εξαιρετικών προστατευτικών μέτρων ,με σκοπό την αποκατάσταση κατά το δυνατόν των  προβλημάτων που  τους  δημιουργήθηκαν εξαιτίας  κυρίως των συνθηκών του νέου Ελληνικού Κράτους .
 

Το Νέο Ελληνικό κράτος  από τη αρχή της ύπαρξης του υποχρεώθηκε να παίρνει νομοθετικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των ομογενών που ανέκυπταν ,μετά εθνικές περιπέτειες ή ήταν προϊόν των συνθηκών που επικρατούσαν ,ως την ολοκλήρωση του νέου Ελληνικού Κράτους (τα ευνοϊκά μέτρα αφορούσαν πρόσφυγες από τη Μ .Ασία ,την Ίμβρο ,Τένεδο ,τους ομογενείς από την Κύπρο ,την Βόρειο Ήπειρο κλπ)


Η ελληνική Πολιτεία έλαβε από το 1980 μέχρι σήμερα  μια πλειάδα ευνοϊκών ρυθμίσεων ,ειδικώς για τους  ομογενείς που προσφεύγουν στη χώρα μας ειδικώς από τα Κράτη της Ανατολικής Ευρώπης και την Βόρεια Ήπειρο

 

Έλληνες ομογενείς θεωρούμε τα πρόσωπα που έχουν Ελληνική εθνική συνείδηση και κυρίως Ελληνική καταγωγή .

 

 Τα ευνοϊκά μέτρα για τους ομογενείς  είχαν αντικείμενο κυρίως τα ζητήματα απόδοσης της Ελληνικής ιθαγένειας και την  εξομοίωση των ομογενών με τους ημεδαπούς[iv] σε διάφορα καίρια  ζητήματα (κυρίως ασφαλιστικά, επαγγελματικά  κλπ)

 

Η Πολιτεία χαρακτηρίζει τους Ομογενείς[v] που προσφεύγουν μετά το 1980[vi] στη Ελλάδα από τα Κράτη της Ανατολικής Ευρώπης ως «Παλιννοστούντες»[vii] και όχι ως πρόσφυγες[viii], όπως  χαρακτήριζε τους ομογενείς του διωγμού 1914-1922.

Η παλιννόστηση ενός ομογενούς είναι πράξη ατομικής επιλογής και συνάρτηση της εκτίμησής του για τις προοπτικές, που έχει στη χώρα στην οποία ζει, η επάνοδος  στην Ελλάδα γίνεται με δική του βούληση και όχι πάντοτε κάτω από τις συνθήκες απειλής ή κινδύνου ζωής[ix].

 

Οι ομογενείς που διέμεναν στην πρώην ΕΣΣΔ  στη πλειονότητα τους Πόντιοι είχαν καταφύγει εκεί μετά τις τεράστιες ανακατατάξεις που συνέβησαν κατά τη διάλυση της Τουρκικής Αυτοκρατορίας και ήσαν οι περισσότεροι απόγονοι προσφύγων από τη Τουρκία είχαν οι γονείς τους  την Τουρκική υπηκοότητα και υπηγοντο στις συνθήκες της Λωζάνης και Αγκύρας  και έτσι βάσει των συνθηκών αυτών και του άρθρου 23 του Ν. 2130/93  είχαν αποκτήσει την Ελληνική  ιθαγένεια. Αρκετοί απ’ αυτούς κατείχαν ελληνικά διαβατήρια και άλλοι αποδεικτικά έγγραφα που απεδείκνυαν την ελληνική τους καταγωγή ,οι περισσότεροι ήταν γραμμένοι στα προξενικά Μητρώα της Μόσχας. Γι αυτούς κατ’ αρχήν το ζήτημα της Ελληνικής τους καταγωγής ήταν αυταπόδεικτο, όμως η ένταση των γεγονότων(στις χώρες τις πρώην ΕΣΣΔ παρουσιάσθηκαν εσωτερικές  συγκρούσεις, ανασφάλεια των πληθυσμών κλπ) και ο μεγάλος αριθμός των αφίξεων ομογενών στη Ελλάδα από το 1989,έδωσαν άλλες διαστάσεις στο ζήτημα 

Οι παλιννοστούντες που διέμεναν στις χώρες από την πρώην ΕΣΣΔ και επιθυμούσαν να εγκατασταθούν οριστικά στη Ελλάδα προσήρχοντο στο Ελληνικό  Προξενικό Γραφείο της Μόσχας, προκειμένου να λάβουν στα διαβατήρια τους, αυτοί και οι οικογένειες τους, τη θεώρηση εισόδου στην Ελλάδα με την ένδειξη «ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΗΣΗ»


Η θεώρηση εισόδου με την ένδειξη «ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΗΣΗ
[x] εχορηγείτο από τις ελληνικές προξενικές υπηρεσίες της Μόσχας ,με στοιχεία προερχόμενα κυρίως από τα Προξενικά Μητρώα των Ομογενών που ζούσαν στην πρώην ΕΣΣΔ .


Τα Προξενικά μητρώα που τηρούνται  σύμφωνα με το άρθρο 11 παρ 1δ του ν 2594/98 και  καταγράφονται  από τις αρμόδιες προξενικές αρχές από πολλών ετών  οι ομογενείς, με μοναδικό κριτήριο την ελληνική καταγωγή των. Οι αρμόδιες προξενικές αρχές  σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11 παρ 1δ του ν 2594/98 σε συνδυασμό με το άρθρο  11 παρ 1 του πδ 471/93 ,έχουν αρμοδιότητα στην τήρηση του μητρώου μονίμων κατοίκων εξωτερικού την έκδοση  και θεώρηση  ελληνικών διαβατηρίων και την τήρηση στοιχείων  που αποδεικνύουν την ελληνική ιθαγένεια. Οι ομογενείς  που είναι γραμμένοι στα προξενικά Μητρώα του Ελληνικού Προξενείου στη Μόσχα και δεν έχουν αποκτήσει την ιθαγένεια στη χώρα που διαμένουν, είναι κάτοχοι  Ελληνικού διαβατηρίου που χορηγήθηκε από το Ελληνικό Προξενείο έχουν άνευ ετέρου την Ελληνική ιθαγένεια . Οι ομογενείς αυτοί ,όπως δέχεται η νομολογία, έχουν αναγνωρισθεί  από την διοίκηση από μακρού χρόνου ως Έλληνες και έχει κριθεί παγίως από τα δικαστήρια ότι  δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από την Ελληνική διοίκηση μετά πάροδο του χρόνου η Ελληνική ιδιότητα κάποιου, που καλόπιστα συμπεριφέρεται ως Έλληνας(βλ ΣτΕ 1208/48, Ολ 501/1945, Γνωμοδότηση Ν.Σ.Κ 60/2003)Η ανωτέρω νομολογία του ΣτΕ έχει αποτελέσει διοικητική πρακτική(βλ υπ’ αριθμό 44184/7353/18-6-71 έγγραφο του Υπουργείου  Εσωτερικών και έγγραφο ΥΠΕΣΔΑ με ΑΠ Φ.79174/5893/03/23-4-2003) 


Οι ειδικές συνθήκες που δημιουργήθηκαν με την διάλυση της ΕΣΣΔ, η τάση φυγής ,οι εμφύλιες συγκρούσεις, η καθυστέρηση χορήγησης αδείας εισόδου με την ένδειξη «παλιννόστηση» έφερε στη Ελλάδα ένα κύμα προσφύγων στο οποίο περιλαμβάνονταν μεγάλος αριθμός παλιννοστούντων ,αλλά και άλλων προσώπων που είχαν αφιχθεί στη Ελλάδα με άδεια εισόδου για τουριστικούς λόγους ,όπως και προσώπων μελών της οικογενειών παλιννοστούντων που εστερούντο της άδειας εισόδου με την ένδειξη «παλιννόστηση» Μαζί με τους ομογενείς που εδικαιούντο την άμεση νομιμοποίηση τους, επωφελήθηκαν και άλλα πρόσωπα και έκαμαν χρήση πλαστών εγγράφων και πιστοποιητικών προκειμένου να αποκτήσουν
[xi] την ελληνική ιθαγένεια και το περιπόθητο ελληνικό διαβατήριο ενώ εστερούντο της ιδιότητος αυτής[xii] .


Τα Ελληνικά δικαστήρια ασχολήθηκαν και ασχολούνται ακόμη με περιπτώσεις  ανάκλησης της ελληνικής ιθαγένειας
[xiii]από πρόσωπα που δεν έχουν καμιά σχέση με τους ομογενείς(βλ αντί πολλών ΣτΕ 3550/2001,53/2002,3222/2369/2002,1921/2002 κοκ)

Τα σημαντικά ζητήματα που ανέκυψαν στην Ελληνική Πολιτεία από την ομαδική παλιννόστηση ομογενών επέβαλαν την άμεση νομοθετική παρέμβαση προκειμένου να αποδοθεί σε πρώτη προτεραιότητα  η Ελληνική ιθαγένεια  στους ομογενείς και έτσι να τακτοποιηθούν τα ζητήματα της αστικής και δημοτικής τους κατάστασης.
 

Οι παλιννοστούντες ομογενείς[xiv] από της χώρες της ανατολικής Ευρώπης είναι στη πλειονότητα τους Ποντιακής καταγωγής και είχαν την Σοβιετική ιθαγένεια είτε την ιθαγένεια μιας από τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ δεν υπάγονται στις ρυθμίσεις της διεθνούς σύμβασης  περί του καθεστώτος των προσφύγων του ΝΔ 3839/1959 και του αν 389/68[xv].


Το θεσμικό πλαίσιο που αφορά στην προστασία των Ομογενών που παλιννοστούν από το 1980
[xvi]  από την πρώην ΕΣΣΔ, δεν αφορά επίσης στις διατάξεις και ρυθμίσεις που είχαν ληφθεί για την αποκατάσταση των προσφύγων του 1912-1922 περί των οποίων[xvii] η νομοθεσία έχει κωδικοποιηθεί με τα: α) ΒΔ της 15/28-7-1938 β)βδ 28/1-9/2 1953 γ)βδ 330 της 15-4/23.5.1960 «περί κωδικοποιήσεως της περί αποκαταστάσεως των αστών προσφύγων νομοθεσίας ν 2044/1952».

Οι έννομες ρυθμίσεις  που κατά καιρούς ελήφθησαν[xviii] από την Πολιτεία μετά το 1980[xix] για τους παλιννοστούντες [xx]ομογενείς αφορούν κυρίως ζητήματα ιθαγένειας αλλά και άλλες ευνοϊκές ρυθμίσεις.(στεγαστική και επαγγελματική αποκατάσταση κλπ)και ρυθμίζονται με τον θεσμικό νομοθέτημα  ν 2790/2000 [xxi]όπως τροποποιήθηκε με τον ν 2910/2001[xxii].οπως ερμηνεύθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης με τις εγκυκλίους 18/17.3.2000,με ΑΠ.Φ 79174/10913/17.3.2000 και 10/15.5.2001,με ΑΠ Φ 79174/16211/15.5.2001και τις γνωμοδοτήσεις του Ν.Σ.Κ 504/2000,60/2003.


Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι παλιννοστούντες ομογενείς, πέραν του ζητήματος της απόδοσης της ελληνικής ιθαγένειας όμως είναι οι τεράστιες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν για προσαρμοσθούν και να εργασθούν, σε μια χώρα ,όπως η Ελλάδα, που και την γλώσσα της δεν γνωρίζουν καλά και τελείως διαφορετικές συνθήκες διαβιώσης έχουν να αντιμετωπίσουν και οι κοινωνικές οικονομικές και πολιτικές συνθήκες είναι διαφορετικές και τα προβλήματα προσαρμογής είναι τεράστια, δεδομένων και των ειδικών  συνθηκών που λειτουργούν στη Ελληνική κοινωνία .Παράλληλα η Ελλάς και κοινωνία της  βιώνει καθημερινά τις τεράστιες μεταβολές που είναι προϊόν την ένταξη της σε ένα νέο περιβάλλον ,όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση  .Εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι οι ομογενείς παλιννοστούντες είναι σε μεγάλο αριθμό θύματα διακρίσεων ,ξενοφοβίας ακόμη και ρατσισμού
[xxiii] συνέπεια των ειδικών συνθηκών αφομοιώσεως ,προσαρμογής και  διαβιώσεως τους στη Ελλάδα .

 


 


[i] Βλ Γρηγόρη Νίωτη υφυπουργού Εξωτερικών   Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία 23/1/2001άρθρο»Ελληνοποιήσεις» οι μύθοι η αλήθεια με αριθμούς»

[ii] Οι πρόσφυγες από τη Μ.Ασία  το 1922 ήταν 1.500.000 δεν ήλθαν όλοι στη Ελλάδα κατέφυγαν αρκετοί στην ΕΣΣΔ(βλ Ernest Lemonon  “ Franco-Crecques “Σεπτεμβρίος 1918 σελ 339-340)

[iii] Βλ Ιστορικές μελέτες για τους πρόσφυγες :Α Βακαλόπουλου «Πρόσφυγες και προσφυγικό ζήτημα «1939, Α.Αιγίδου «Η Ελλάς χωρίς τους πρόσφυγες» 1934.H.Morgentau»Η αποστολή μου στη Αθήνα εκδόσεις Τροχαλία 1994.

[iv] Βλ  επάγγελμα δικηγόρου νδ 3026/54,ιατρού  αν 1565/1939 ,συμβολαιογράφου  τους διορισμούς Κύπριων ,Βορειοπηρειωτών (βλ  Β.ΚΑΡΑΚΩΣΤΑ ,Διορισμοί ομοεθνών και αλλογενών  ως δικαστών και δημοσίων υπαλλήλων  Δ 1989/124επ)

[v] Ομογενής νοείται κατά κανόνα αλλοδαπός που δεν έχει Ελληνική ιθαγένεια, έχει την Ελληνική εθνικότητα(βλ Ζωής Παπασιώπη-Πασά, Δίκαιο Ιθαγενείας2η έκδοση ,έκδοση Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1994 σελ 45),άλλως Ομογενής είναι κάθε άτομο που έχει Ελληνική Εθνικότητα ,Βλ Χ. Ταγαρά  Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο ,εκδ Αντ Ν .Σάκκουλα Αθήνα-Κομοτηνή 1996 σελ 79

[vi] Οι ομογενείς που προσέφυγαν στη Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική καταστροφή χαρακτηρίζονται ως πρόσφυγες.

[vii] βλ άρθρο 8 παρ1 του ν1893/90(ΦΕΚ τεύχος Α’ 106/16.8.90) και άρθρο 5 παρ2 ν 1735/1987

[viii] Χρησιμοποιείται κατά καιρούς από διάφορους ο παντελώς αδόκιμος όρος «ομογενείς Πόντιοι» αλλά και ο υβριστικός «ρωσοπόντιοι» και ο απαράδεκτος «ελληνοπόντιοι».

[ix] βλ Αντ Π.Αργυρού « Το Νομικό καθεστώς των Παλιννοστούντων» ,εκδ ΕΙΥΑΠΟΕ 1996σελ18-21

[x] βλ ΥΠΕΞ /Δ.ΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΏΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ  αριθμ  πρωτ :Α1 ΔΦ 1152/ΠΝ-11/ΑΣ362/28-5-90, Α1 ΔΦ 1152/ΠΝ-11/ΑΣ4311/22-6-90 ΚΑΙ ΚΥΑ 24755/6-4-90

[xi] .βλ 209/1993 ΣΤΕ  ΑΡΜ/1993 (267) Η Διοίκηση, επιλαμβανόμενη της ίδιας  υποθέσεως, έχει τη νόμιμη εξουσία να θεωρήσει την πράξη ως παράνομη και να την ανακαλέσει.

 

[xii] ΒΛ. 921/2001 ΣΤΕ

Πολιτογράφηση ομογενούς. Νόμιμη και επαρκής η αιτιολογία της απόφασης με την οποία ανακαλείται η απόφαση του Νομάρχη που διαπιστώνει ότι ο  αιτών έχει αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια και διατάσσεται η εγγραφή  του στα οικεία δημοτολόγια. Δεν απαιτείται προηγούμενη ακρόαση του διοικουμένου, καθόσον η ανάκληση δεν στηρίζεται σε επίμεπτη υποκειμενικά συμπεριφορά του αιτούντος, αλλά στην αντικειμενική διαπίστωση της πλαστότητας της οικείας προξενικής θεωρήσως; παλιννοστήσεως

 

[xiii] βλ όμως την  602/2003 ΣΤΕ (ΟΛΟΜ) ΕΔΚΑ 2003/100) Η δυσμενής ατομική διοικητική πράξη επιφέρει τα έννομα αποτελέσματά της έναντι εκείνου τον οποίο αφορά από την κοινοποίησή της προς αυτόν ή τουλάχιστον από τη γνώση του. Πράξη ανακλητική προηγούμενης ευμενούς, από την οποία είχαν απορρεύσει δικαιώματα στον καλόπιστο διοικούμενο, δεν επιφέρει τα έννομα αποτελέσματά της άν δεν κοινοποιηθεί σ` αυτόν ή δεν λάβει αυτός γνώση. Η μετά την πάροδο του ευλόγου χρόνου προς ανάκληση διοικητικής πράξης κοινοποίηση ή γνώση της πράξης την καθιστά ακυρωτέα και μη αντιτάξιμη έναντι του ενδιαφερόμενου.

[xiv] βλ Γνωμοδότηση Ν.Σ.Κ με αριθμό 545/91 ερ24/91 Α’ τμήμα διακοπών 1/10/91

[xv] βλ Παρούλας Νάσκου-Περράκη» Το νομικό καθεστώς των προσφύγων στη διεθνή και ελληνική έννομη τάξη» εκδόσεις Αντ.Σάκκουλα 1991 σελ 91 και ,Δημήτριου Σιδέρη « Η έννοια του  πολιτικού πρόσφυγα» Αρμ. 1992 σελ 137-146

[xvi] βλ Αντ .Π. Αργυρού :Το Νομικό Καθεστώς των Παλιννοστούντων, έκδοση ΕΙΥΑΠΟΕ 1996,σελ 16,17

[xvii] Bλ Κωνσταντίνου Παπαδόπουλου «Το Δίκαιο της Αστικής Αποκαταστάσεως των Προσφύγων» Αθήναι 1973

[xviii] Από το 1989 μέχρι σήμερα κατά καιρούς ελήφθησαν διάφορα νομοθετικά μέτρα με στόχο την αποκατάσταση των Παλιννοστούντων, κυρίως στις περιοχές Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

[xix] Κατά τα έτη 1986-1989 έγινε με Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου προσπάθεια εγκατάστασης Παλιννοστούντων από την πρώην ΕΣΣΔ στη Θράκη με το πρόγραμμα «Αγροτικής Τράπεζας». Η προσπάθεια απέτυχε, τα χορηγηθέντα στους Παλιννοστούντες ακίνητα εγκαταλήφθηκαν πλήρως και μεταβιβάσθηκαν σε τρίτους.

[xx] Βλ Ζωής Παπασιώπη-Πασιά» Τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των πολιτικών  προσφύγων» Επιστημονική Επετηρίδα ΔΣθ 1994 σελ 189 επ

[xxi]  ΦΕΚ  24Α/16-2-2000

[xxii] ΦΕΚ 91Α/2.5.2001

[xxiii] ΒΛ στο έργο ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ -ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ-ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ εκδ Αντ.Ν.Σακκουλα 1998 σελ 124 επ

 


 

                    

 

 

 

| Αρχή της Σελίδας |

Copyright 2005 Ε.Ι.Υ.Α.Π.Ο.Ε.

E-mail: eiyapoe@otenet.gr