Τα αρχεία των Μονών Ορθοκωστάς και Ρεοντινού
Στον Aγιο Ανδρέα υπάρχει ένα αρχείο πάρα πολύ σπουδαίο και μάλλον μοναδικό γιατί περιλαμβάνει ίσως τα αρχαιότερα κείμενα που γράφτηκαν την περιοχή μας. Είναι τα αρχεία των Μονών Ορθοκωστάς και Ρεοντινού. Τα κείμενα αυτά αστικού κυρίως χαρακτήρα αλλά και πατριαρχικά, της τουρκικής διοίκησης αλλά και της βενετσιάνικής υπάρχουν και στις τρεις γλώσσες αντίστοιχα, ελληνικά, βενετσιάνικα και τούρκικα. Παρόλο που διάφοροι μελετητές τα έχουν καταγράψει και έχουν δημοσιεύσει σκόρπια εδώ και εκεί, δεν έχουν τύχει της αρμόζουσας προσοχής από τους εντόπιους μελετητές. Και αυτό είναι δυστύχημα γιατί πρόκειται για αληθινό θησαυρό πληροφοριών για την περιοχή μέσα και έξω από την Τσακωνιά. Τα κείμενα αυτά δεν μπορούν να αξιοποιηθούν παρά μόνο από γνώστες της περιοχής μας που γνωρίζουν σπιθαμή προς σπιθαμή τον τόπο. Το αρχείο αυτό βρίσκεται στην Μονή Ορθοκωστάς και όποιος μπορεί να προσφέρει στην αξιοποίησή του να απευθυνθεί στον Αιδ. Εφημέριο του Αγίου Ανδρέα Γεωργίου Πετρή που έχει κάνει υπεράνθρωπες προσπάθειες για την διάσωση και φύλάξή του. Εξ άλλου αυτός είναι και ο σκοπός της δημοσίευσής αυτής. Να γίνει δηλαδή ευρύτερα γνωστό στους Κυνουριάτες κυρίως ειδικούς ώστε να γίνει μελέτη σε βάθος αυτών των κειμένων. Σημειωτέον πως ήδη έχει ενδιαφερθεί ο κ. Παναγιώτης Φάκλαρης καθηγητής αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που κάνει προσπάθειες να μεταφραστούν τα τούρκικα κείμενα. (Υπάρχει μια δυσκολία εδώ γιατί δεν υπάρχουν αρκετοί Έλληνες που να γνωρίζουν την τουρκική γλώσσα στο αραβικό αλφάβητο που χρησιμοποιούσαν οι Τούρκοι πριν από τη αλλαγή του Κεμάλ).
Παραθέτω δύο κείμενα σε καθαρογράφηση του Τάκη Μαύρου με μικρές διορθώσεις δικές μου όπου δεν μπορούσα να βγάλω νόημα. Επίσης και φωτοτυπία του αρχαιοτέρου εγγράφου του 1635.
Έγγραφον αριθμ. 1
Διαστάσεις: 0,18 x 0,20
Χρονολογία: 20 Αυγούστου 1635
Περίληψη. Η Πήληα σύζυγος του Γιάννη Πέτρου πωλεί στον πνευματικό της Αρτοκοστάς 4 ελιές στη Σπηλιά.
1635 μηνί αυγούστου 20.
+Την σήμερον ομολογώ εγώ η Πήληα του Γιάννη Πέτρου η γυναίκα πως πούλησα του πνευματικού της Ορθοκωστάς ελιές ρίζες 4 στα Σπήλια στο χωράφι του Γιάννη Σταμάτη και του Κώστα Σταμάτη και της έδωσα εγώ η Πήληα που της είχα [εν αυτώ ή ενθάδε] και ούτε τα παιδιά μου έχουν να κάμουν ούτε αυτά τα αδέρφια μου να πειράξουν τίποτες ότι της πούλησα με όλο το θέλημά μου και της έδωσα δια γρόσια -10- ήγουν δέκα και του Γιάννη Πέτρου σαραντάρι ένα και δια το αληθές έγινεν το παρόν Βαθείς Πέτρος στέργω το άνωθεν.
+Γιάννης παπάς μαρτυρώ το άνωθεν
+Δάσκαλος (και) ζωγράφος μαρτυρώ το άνωθεν
+Παπασημεών μαρτυρώ το άνωθεν (και) έγραψα
+Παπανεώφυτος μαρτυρώ το άνωθεν
+Μήχος Σήνης μαρτυρώ το άνωθεν
Σχόλια
Αυτό είναι το αρχαιότερο έγγραφο, είναι του 1635.
Φαίνεται πως πρόκειται για προικώο διότι στο συμβόλαιο γίνεται μνεία για τα αδέρφια της και τα παιδία της ώστε να μην αμφισβητήσουν την δωρεά.
“Πήληα” όποιος γνωρίζει για την προέλευση του ονόματος αυτού ας γράψει στην εφημερίδα.
Εκτός της λέξης γρόσια όλο το κείμενο είναι ελληνικό. Εντύπωση κάνει η αγραμματοσύνη των μαρτύρων που ως μοναχοί - ο ένας μάλιστα είναι και δάσκαλος- θα έπρεπε να γνωρίζουν καλύτερη ορθογραφία.
Αναφέρεται το τοπωνύμιο “Σπήλια” ή Στάλια κατά τον Τάκη Μαύρο. Πάντως στα σημερινά Σπήλια δεν φυτρώνουν ελιές πιθανόν να είναι άλλο τοπωνύμιο.
Αναφέρονται τα επώνυμα “Πέτρου” , “Σταμάτης” "Βαθείς".
Σαραντάρι: ενέργεια εκκλησιαστική για συγχώρεση των αποθαμένων ψυχών. Δηλαδή πούλησε τις ελιές για 10 γρόσια και ένα εκκλησιαστικό σαραντάρι (συγχωροχάρτι;) για τον άνδρα της Γίαννη Πέτρου. Την πληροφορία αυτή μου την έδωσε ο Στέλιος Μουζάκης ο οποίος έχει αναλάβει την αποκατάσταση της Παναγίας του Πραστού. Φαίνεται πως και στην ορθόδοξη ανατολική εκκλησία είχαν πουληθεί συγχωροχάρτια. Υπάρχουν πληροφορίες πως το Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης έδινε συγχωροχάρτια για πεθαμένους, ενώ το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων για ζωντανούς.
Η συνήθεια άλλος να έχει τα δένδρα και άλλος τον τόπο υπήρχε από τότε.
Η τιμή της ελιάς είναι δυόμισι γρόσια το δέντρο, εν παρόδω αναφέρω ότι σε έγγραφο του 1685 είναι και πάλι δυόμισι γρόσια. Αυτό θα πει μηδέν πληθωρισμός ! (Το γρόσι είναι ένα εκατοστό της λίρας).
Έγγραφον αριθμ. 2
Διαστάσεις: 0,20 x 0,30
Χρονολογία: 10 Φεβρουαρίου 1688
Περίληψη: Η Αναστασία και ο γιος της Γεωργάκης αφιερώνουν στο Μοναστήρι της Ορθοκωστάς τα υπάρχοντά τους.
+1688 Εν μηνί Φεβρουαρίου 10 δια της παρούσης μας ομολογίας και καθολικής αποδείξεως ομολογώ εγώ η καλογραία από χωρίο Γγίοτσαλι αντάμα με τον γιο μου το Γιωργάκη πως ήλθαμε εις το μοναστήρι στη λεγομένη Ορθοκοστά και βάλαμε τη μετάνοιά μας εις αυτό το μοναστήρι και ότι ρούχα είχαμε κατά δικά μου και του γιου μου του Γιωργάκη τα αφιερώσαμε εις αυτό το μοναστήρι και δεν έχομε πλέον να κάμομε από τα ρούχα μας ούτε εγώ η άνωθεν καλογραία ούτε ο γιος μου ο Γιωργάκης ούτε άλλος κανείς μόν’ είναι από τη σήμερον του άνωθεν μοναστηρίου τα όποια ρούχα είναι πρώτα το μποστάνι μου στο Μαρί και τα χωράφια μας όπου και αν ευρίσκονται ακόμα και τα αμπέλια μας όπου ευρίσκονται ακόμα και τα σπίτια μας ακόμα έχω και στο όνομά μου Το παπαδημήτρη στην Απιδιά τα ασημικά μου και χαλκώματα και στη γωνιά ότι και αν ευρίσκονται τα βάλαμε σ’ αυτό το άνωθεν μοναστήρι (και) οποίος θέλει έβγει ενάντιος εις αυτά τα ρούχα, βάνω το δεσπότη Χριοτό (και) τι[...ατιΙ Παναγιά εγγυητή δες να είναι αντίδικος τους στη ζωή τους και στα παιδιά τους και στα ρούχα τους και να έχομε να κρινόμαστε ως τη δευτέρα παρουσία στο φοβερό κριτήριο. και για πίστεως της αλήθειας δώσαμε τη παρούσα μας ομολογία εις αυτό το μοναστήρι έμπροσθεν το κάτωθι υπογεγραμμένο μαρτύρων εις ασφάλεια.
+ Εγώ ο Γιωργάκης και η μάνα μου η λεγομένη Αναστασία στεργόμαστε τα άνωθεν γεγραμμένα μη ηξεύροντας να γράψω έγραψε ο Παπαοικονόμος και μαρτυρώ.
+ Καπετάν Γιάννης Μάγος μαρτυρώ.
+ Παπαγηώργης (παγλάρης; )
+ [Κεροφίλης (;) πραστού (;)]
+ Παπαδήμας μαρτυρώ.
+ Πολύκαρπος ιερομόναχος από την Καρέα μαρ.
+ Παπαθεόδωρος μαρτυρώ.
+ Νικόλαος (Τ)Σηκαληότις από Αναπλι μάρτυρας
+ Νικόλαος Μετρητίκας μάρτυρας
+ Ηλίας του Γίάννη του Λία μαρτυρώ
+ Λέος Σαραντάρης μαρτυρώ
+ Θεόδωρος Βροντίσης μάρτυρας
+ Δημήτρης Πονηρός μαρτυρώ τα άνωθεν
+ Κόστα Μάγο μαρτυρώ τα άνωθεν
Σχόλια
Αναφορά ως χωριού του σημερινού εγκαταλελειμμένου ποιμενικού οικισμού του Γκιότσαλι. Τα Γκιότσαλι στην απογραφή (Grimani) των Βενετσιάνων του 1700 είχε 58 οικογένειες με συνολικό πληθυσμό 204 κατοίκους.
Αναφορά των χωριών Μαρί, Απιδιάς.
Τι εννοεί με την λέξη Παπαδημήτρι, όποιος ξέρει ας γράψει στην εφημερίδα.
Η αίγλη της Μονής έφθανε μέχρι τα χωριά της άλλης πλευράς του Μαλεβού, φαίνεται ότι η περιουσία της Μονής είτε καταπατήθηκε από ασεβείς είτε δημεύτηκε από την εκάστοτε εξουσία.
Το Μαρί που διαθέτει άφθονα νερά είχε και έχει και τώρα “μποστάνια” δηλαδή ποτιστικά περιβόλια. Εδώ υπάρχει και η μοναδική τούρκικη λέξη του κειμένου “μποστάνι”. Επίσης ξένη μόνο ως προς την προέλευση μπορούμε να θεωρήσουμε και την σλαβική λέξη “ρούχα”. Το υπόλοιπο κείμενο είναι αποκλειστικά ελληνικό.
Η έκφραση “ βάνω το Δεσπότη Χριστό... ... Παναγιά εγγυητή...” θυμίζει το αντίστοιχο του δημοτικού τραγουδιού “Το Θιο της έβαλ’ εγγυητή και τους αγίους μαρτύρους”
Και σ’ αυτό το έγγραφο φαίνεται η αγραμματοσύνη των μοναχών.
Οι καταπατήσεις των μοναστηριακών περιουσιών φαίνεται πως ήταν συχνές για αυτό γίνεται επίκληση της δευτέρας παρουσίας προς εκφοβισμό και νουθεσία.
Ο Σικαληώτης που αναφέρεται από Ανάπλι είναι ο γνωστός προύχοντας του Πραστού Τσικαλιώτης; όποιος γνωρίζει σχετικά ας γράψει.
Αναφέρονται επίσης το γνωστό πραστιώτικο επώνυμο Σαραντάρης, Μετρητίκας, επίσης το σημερινό χουνιώτικο παρατσούκλι του Πονηρού (Γεωργοστάθης σήμερα και οικισμός της Χούνης “Τα Πονηρέικα”) όπως επίσης και το παλαιό πραστιώτικο επώνυμο Βροντίσης (Τα χωράφια της περιοχής Αγιάννας Πραστού αναφέρονται ως Βροντισέϊκα) .
Γιατί μια καλόγρια αφιερώνει την περιουσία της σε ανδρικό μοναστήρι; ή μήπως ήταν τότε γυναικείο;
Το όνομα Μάγος υπάρχει σήμερα μόνο σαν τοποθεσία του Πραστού.
Όπως βλέπουμε από τα δύο αυτά κειμενάκια παρ’ ότι φαίνονται απλοϊκά εν τούτοις παρέχουν πολλές πληροφορίες για την ζωή την εποχή εκείνη.
Η δε μετάφραση των βενετσιάνικων δεδομένου της μεγάλης επιμέλειας και τάξης που έδειχναν οι Βενετσιάνοι αλλά και οι Τούρκοι θα μας δώσουν περισσότερες πληροφορίες για την ζωή στην περιοχή μας το 17ο και 18ο αιώνα.
Φίλιππος Β. Μπεκύρος
Στον Aγιο Ανδρέα υπάρχει ένα αρχείο πάρα πολύ σπουδαίο και μάλλον μοναδικό γιατί περιλαμβάνει ίσως τα αρχαιότερα κείμενα που γράφτηκαν την περιοχή μας. Είναι τα αρχεία των Μονών Ορθοκωστάς και Ρεοντινού. Τα κείμενα αυτά αστικού κυρίως χαρακτήρα αλλά και πατριαρχικά, της τουρκικής διοίκησης αλλά και της βενετσιάνικής υπάρχουν και στις τρεις γλώσσες αντίστοιχα, ελληνικά, βενετσιάνικα και τούρκικα. Παρόλο που διάφοροι μελετητές τα έχουν καταγράψει και έχουν δημοσιεύσει σκόρπια εδώ και εκεί, δεν έχουν τύχει της αρμόζουσας προσοχής από τους εντόπιους μελετητές. Και αυτό είναι δυστύχημα γιατί πρόκειται για αληθινό θησαυρό πληροφοριών για την περιοχή μέσα και έξω από την Τσακωνιά. Τα κείμενα αυτά δεν μπορούν να αξιοποιηθούν παρά μόνο από γνώστες της περιοχής μας που γνωρίζουν σπιθαμή προς σπιθαμή τον τόπο. Το αρχείο αυτό βρίσκεται στην Μονή Ορθοκωστάς και όποιος μπορεί να προσφέρει στην αξιοποίησή του να απευθυνθεί στον Αιδ. Εφημέριο του Αγίου Ανδρέα Γεωργίου Πετρή που έχει κάνει υπεράνθρωπες προσπάθειες για την διάσωση και φύλάξή του. Εξ άλλου αυτός είναι και ο σκοπός της δημοσίευσής αυτής. Να γίνει δηλαδή ευρύτερα γνωστό στους Κυνουριάτες κυρίως ειδικούς ώστε να γίνει μελέτη σε βάθος αυτών των κειμένων. Σημειωτέον πως ήδη έχει ενδιαφερθεί ο κ. Παναγιώτης Φάκλαρης καθηγητής αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που κάνει προσπάθειες να μεταφραστούν τα τούρκικα κείμενα. (Υπάρχει μια δυσκολία εδώ γιατί δεν υπάρχουν αρκετοί Έλληνες που να γνωρίζουν την τουρκική γλώσσα στο αραβικό αλφάβητο που χρησιμοποιούσαν οι Τούρκοι πριν από τη αλλαγή του Κεμάλ).
Παραθέτω δύο κείμενα σε καθαρογράφηση του Τάκη Μαύρου με μικρές διορθώσεις δικές μου όπου δεν μπορούσα να βγάλω νόημα. Επίσης και φωτοτυπία του αρχαιοτέρου εγγράφου του 1635.
Έγγραφον αριθμ. 1
Διαστάσεις: 0,18 x 0,20
Χρονολογία: 20 Αυγούστου 1635
Περίληψη. Η Πήληα σύζυγος του Γιάννη Πέτρου πωλεί στον πνευματικό της Αρτοκοστάς 4 ελιές στη Σπηλιά.
1635 μηνί αυγούστου 20.
+Την σήμερον ομολογώ εγώ η Πήληα του Γιάννη Πέτρου η γυναίκα πως πούλησα του πνευματικού της Ορθοκωστάς ελιές ρίζες 4 στα Σπήλια στο χωράφι του Γιάννη Σταμάτη και του Κώστα Σταμάτη και της έδωσα εγώ η Πήληα που της είχα [εν αυτώ ή ενθάδε] και ούτε τα παιδιά μου έχουν να κάμουν ούτε αυτά τα αδέρφια μου να πειράξουν τίποτες ότι της πούλησα με όλο το θέλημά μου και της έδωσα δια γρόσια -10- ήγουν δέκα και του Γιάννη Πέτρου σαραντάρι ένα και δια το αληθές έγινεν το παρόν Βαθείς Πέτρος στέργω το άνωθεν.
+Γιάννης παπάς μαρτυρώ το άνωθεν
+Δάσκαλος (και) ζωγράφος μαρτυρώ το άνωθεν
+Παπασημεών μαρτυρώ το άνωθεν (και) έγραψα
+Παπανεώφυτος μαρτυρώ το άνωθεν
+Μήχος Σήνης μαρτυρώ το άνωθεν
Σχόλια
Αυτό είναι το αρχαιότερο έγγραφο, είναι του 1635.
Φαίνεται πως πρόκειται για προικώο διότι στο συμβόλαιο γίνεται μνεία για τα αδέρφια της και τα παιδία της ώστε να μην αμφισβητήσουν την δωρεά.
“Πήληα” όποιος γνωρίζει για την προέλευση του ονόματος αυτού ας γράψει στην εφημερίδα.
Εκτός της λέξης γρόσια όλο το κείμενο είναι ελληνικό. Εντύπωση κάνει η αγραμματοσύνη των μαρτύρων που ως μοναχοί - ο ένας μάλιστα είναι και δάσκαλος- θα έπρεπε να γνωρίζουν καλύτερη ορθογραφία.
Αναφέρεται το τοπωνύμιο “Σπήλια” ή Στάλια κατά τον Τάκη Μαύρο. Πάντως στα σημερινά Σπήλια δεν φυτρώνουν ελιές πιθανόν να είναι άλλο τοπωνύμιο.
Αναφέρονται τα επώνυμα “Πέτρου” , “Σταμάτης” "Βαθείς".
Σαραντάρι: ενέργεια εκκλησιαστική για συγχώρεση των αποθαμένων ψυχών. Δηλαδή πούλησε τις ελιές για 10 γρόσια και ένα εκκλησιαστικό σαραντάρι (συγχωροχάρτι;) για τον άνδρα της Γίαννη Πέτρου. Την πληροφορία αυτή μου την έδωσε ο Στέλιος Μουζάκης ο οποίος έχει αναλάβει την αποκατάσταση της Παναγίας του Πραστού. Φαίνεται πως και στην ορθόδοξη ανατολική εκκλησία είχαν πουληθεί συγχωροχάρτια. Υπάρχουν πληροφορίες πως το Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης έδινε συγχωροχάρτια για πεθαμένους, ενώ το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων για ζωντανούς.
Η συνήθεια άλλος να έχει τα δένδρα και άλλος τον τόπο υπήρχε από τότε.
Η τιμή της ελιάς είναι δυόμισι γρόσια το δέντρο, εν παρόδω αναφέρω ότι σε έγγραφο του 1685 είναι και πάλι δυόμισι γρόσια. Αυτό θα πει μηδέν πληθωρισμός ! (Το γρόσι είναι ένα εκατοστό της λίρας).
Έγγραφον αριθμ. 2
Διαστάσεις: 0,20 x 0,30
Χρονολογία: 10 Φεβρουαρίου 1688
Περίληψη: Η Αναστασία και ο γιος της Γεωργάκης αφιερώνουν στο Μοναστήρι της Ορθοκωστάς τα υπάρχοντά τους.
+1688 Εν μηνί Φεβρουαρίου 10 δια της παρούσης μας ομολογίας και καθολικής αποδείξεως ομολογώ εγώ η καλογραία από χωρίο Γγίοτσαλι αντάμα με τον γιο μου το Γιωργάκη πως ήλθαμε εις το μοναστήρι στη λεγομένη Ορθοκοστά και βάλαμε τη μετάνοιά μας εις αυτό το μοναστήρι και ότι ρούχα είχαμε κατά δικά μου και του γιου μου του Γιωργάκη τα αφιερώσαμε εις αυτό το μοναστήρι και δεν έχομε πλέον να κάμομε από τα ρούχα μας ούτε εγώ η άνωθεν καλογραία ούτε ο γιος μου ο Γιωργάκης ούτε άλλος κανείς μόν’ είναι από τη σήμερον του άνωθεν μοναστηρίου τα όποια ρούχα είναι πρώτα το μποστάνι μου στο Μαρί και τα χωράφια μας όπου και αν ευρίσκονται ακόμα και τα αμπέλια μας όπου ευρίσκονται ακόμα και τα σπίτια μας ακόμα έχω και στο όνομά μου Το παπαδημήτρη στην Απιδιά τα ασημικά μου και χαλκώματα και στη γωνιά ότι και αν ευρίσκονται τα βάλαμε σ’ αυτό το άνωθεν μοναστήρι (και) οποίος θέλει έβγει ενάντιος εις αυτά τα ρούχα, βάνω το δεσπότη Χριοτό (και) τι[...ατιΙ Παναγιά εγγυητή δες να είναι αντίδικος τους στη ζωή τους και στα παιδιά τους και στα ρούχα τους και να έχομε να κρινόμαστε ως τη δευτέρα παρουσία στο φοβερό κριτήριο. και για πίστεως της αλήθειας δώσαμε τη παρούσα μας ομολογία εις αυτό το μοναστήρι έμπροσθεν το κάτωθι υπογεγραμμένο μαρτύρων εις ασφάλεια.
+ Εγώ ο Γιωργάκης και η μάνα μου η λεγομένη Αναστασία στεργόμαστε τα άνωθεν γεγραμμένα μη ηξεύροντας να γράψω έγραψε ο Παπαοικονόμος και μαρτυρώ.
+ Καπετάν Γιάννης Μάγος μαρτυρώ.
+ Παπαγηώργης (παγλάρης; )
+ [Κεροφίλης (;) πραστού (;)]
+ Παπαδήμας μαρτυρώ.
+ Πολύκαρπος ιερομόναχος από την Καρέα μαρ.
+ Παπαθεόδωρος μαρτυρώ.
+ Νικόλαος (Τ)Σηκαληότις από Αναπλι μάρτυρας
+ Νικόλαος Μετρητίκας μάρτυρας
+ Ηλίας του Γίάννη του Λία μαρτυρώ
+ Λέος Σαραντάρης μαρτυρώ
+ Θεόδωρος Βροντίσης μάρτυρας
+ Δημήτρης Πονηρός μαρτυρώ τα άνωθεν
+ Κόστα Μάγο μαρτυρώ τα άνωθεν
Σχόλια
Αναφορά ως χωριού του σημερινού εγκαταλελειμμένου ποιμενικού οικισμού του Γκιότσαλι. Τα Γκιότσαλι στην απογραφή (Grimani) των Βενετσιάνων του 1700 είχε 58 οικογένειες με συνολικό πληθυσμό 204 κατοίκους.
Αναφορά των χωριών Μαρί, Απιδιάς.
Τι εννοεί με την λέξη Παπαδημήτρι, όποιος ξέρει ας γράψει στην εφημερίδα.
Η αίγλη της Μονής έφθανε μέχρι τα χωριά της άλλης πλευράς του Μαλεβού, φαίνεται ότι η περιουσία της Μονής είτε καταπατήθηκε από ασεβείς είτε δημεύτηκε από την εκάστοτε εξουσία.
Το Μαρί που διαθέτει άφθονα νερά είχε και έχει και τώρα “μποστάνια” δηλαδή ποτιστικά περιβόλια. Εδώ υπάρχει και η μοναδική τούρκικη λέξη του κειμένου “μποστάνι”. Επίσης ξένη μόνο ως προς την προέλευση μπορούμε να θεωρήσουμε και την σλαβική λέξη “ρούχα”. Το υπόλοιπο κείμενο είναι αποκλειστικά ελληνικό.
Η έκφραση “ βάνω το Δεσπότη Χριστό... ... Παναγιά εγγυητή...” θυμίζει το αντίστοιχο του δημοτικού τραγουδιού “Το Θιο της έβαλ’ εγγυητή και τους αγίους μαρτύρους”
Και σ’ αυτό το έγγραφο φαίνεται η αγραμματοσύνη των μοναχών.
Οι καταπατήσεις των μοναστηριακών περιουσιών φαίνεται πως ήταν συχνές για αυτό γίνεται επίκληση της δευτέρας παρουσίας προς εκφοβισμό και νουθεσία.
Ο Σικαληώτης που αναφέρεται από Ανάπλι είναι ο γνωστός προύχοντας του Πραστού Τσικαλιώτης; όποιος γνωρίζει σχετικά ας γράψει.
Αναφέρονται επίσης το γνωστό πραστιώτικο επώνυμο Σαραντάρης, Μετρητίκας, επίσης το σημερινό χουνιώτικο παρατσούκλι του Πονηρού (Γεωργοστάθης σήμερα και οικισμός της Χούνης “Τα Πονηρέικα”) όπως επίσης και το παλαιό πραστιώτικο επώνυμο Βροντίσης (Τα χωράφια της περιοχής Αγιάννας Πραστού αναφέρονται ως Βροντισέϊκα) .
Γιατί μια καλόγρια αφιερώνει την περιουσία της σε ανδρικό μοναστήρι; ή μήπως ήταν τότε γυναικείο;
Το όνομα Μάγος υπάρχει σήμερα μόνο σαν τοποθεσία του Πραστού.
Όπως βλέπουμε από τα δύο αυτά κειμενάκια παρ’ ότι φαίνονται απλοϊκά εν τούτοις παρέχουν πολλές πληροφορίες για την ζωή την εποχή εκείνη.
Η δε μετάφραση των βενετσιάνικων δεδομένου της μεγάλης επιμέλειας και τάξης που έδειχναν οι Βενετσιάνοι αλλά και οι Τούρκοι θα μας δώσουν περισσότερες πληροφορίες για την ζωή στην περιοχή μας το 17ο και 18ο αιώνα.
Φίλιππος Β. Μπεκύρος
Παναγία η επονομαζομένη "ΟΡΘΟΚΩΣΤΑ"
Άγιος Δημήτριος Ρεοντεινός Παλαιά Μονή Ορθοκωστάς
Φωτοτυπία του πρωτοτύπου εγγράφου Νο1
