ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Jacqueline de Romilly

Διεθνώς ανεγνωρισμένη  ελληνίστρια της εποχής μας.  Αφιέρωσε τη ζωή της στη μελέτη του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού. ‘Εχει γράψει πάνω από είκοσι βιβλία μέ θέματα από την κλασική Ελληνική θεματολογία (‘Ομηρος, σοφιστές, τραγικοί, θέατρο, εξέλιξη του νόμου στην κλασική εποχή, ανθρωπισμός στην Ελληνική σκέψη). Σημαντικότερο στοιχείο των μελετών της αποτελεί ο Θουκιδίδης, του οποίου έργα μετάφρασε και ανέλυσε σε βάθος κατακτώντας διεθνή αναγνώριση. 
Η συγγραφή και η διδασκαλία υπήρξαν αναπόσπαστες δραστηριότητες στη ζωή της. Κατέχει τον τίτλο του ομοτίμου καθηγητού στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και δίδαξε επί σειρά ετών στο College de France. Aπό το 1989 είναι μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Η προσφορά της  στα Ελληνικά Γράμματα αναγνωρίστηκε με την εκλογή της στην Ακαδημία Αθηνών. Το 1995 τιμήθηκε με το βραβείο Ωνάση ενώ την ίδια χρονιά με Προεδρικό Διάταγμα πολιτογραφήθηκε Ελληνίδα. 

Από τότε, όπως δήλωσε, ταξιδεύει μόνο με το Ελληνικό διαβατήριο.

Απόσπασμα από το βιβλίο «Ο θησαυρός των λησμονημένων γνώσεων», 
Εκδόσεις ΤΟ ΑΣΤΥ, Αθήνα 2000

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Είναι όμως πιο σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η εκπαίδευση προετοιμάζει την κοινωνία του αύριο. ‘Οτι αυτή διαμορφώνει τους ανθρώπους που θα πρέπει να αγωνισθούν, να βρούν ένα επάγγελμα, να το διατηρήσουν, να διακριθούν σε αυτό, να επινοήσουν καινούργια πεδία δράσης, να εφαρμόσουν μια καλύτερη πολιτική, να γίνουν κατανοητοί από τους συμπολίτες τους, και ότι αυτή προετοιμάζει αυτούς τους συμπολίτες για να κρίνουν ελεύθερα και καθαρά, χωρίς να παρασύρονται από προκατασκευασμένες φράσεις, από την ξύλινη γλώσσα και από προπαγάνδες, που τους απειλούν από παντού.

Βέβαια, όλα αυτά τα διαφορετικά προβλήματα, οικονομικά και κοινωνικά, δεν θα λυθούν με την παιδεία. Αντίθετα όμως, θεωρώ ακατανόητο να θέλουμε να τα λύσουμε, χωρίς να υπολογίσουμε τον ανθρώπινο παράγοντα που εμπλέκεται κατά κύριο λόγο σε αυτά.

Και χωρίς να επιμείνουμε στις ιδέες – στις οποίες θα επανέλθουμε αργότερα σε τούτο το βιβλίο – μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι η βία, μία από τις πληγές της κοινωνίας μας, θα πρέπει να είναι ένα από τα δεινά που  το σχολείο θα προσπαθήσει να καταργήσει με τη διδασκαλία, με την εξάσκηση, με την επανάληψη των ιδεών  που προβάλλουν την άρνηση της βίας. Και αυτό είναι στην πραγματικότητα, και ήταν πάντοτε, το πρώτο σημάδι του πολιτισμού απέναντι στη βαρβαρότητα. Η βία μπήκε στο σχολείο, επειδή δεν δόθηκε με αρκετή επιμονή  η διαμόρφωση εκείνου του χαρακτήρα, που θα έπρεπε κατά τη διάρκεια των σπουδών να την διαγράψει και να την απορρίψει.

Διαμόρφωση του χαρακτήρα: επαναλαμβάνω αυτή τη λέξη. Αλλά ποιό είδος διαμόρφωσης και πώς; Και με ποά αγωγή; Η εκπαίδευση μπορεί να μεταβάλει τους μαθητές; Με ποιό θαύμα τα μαθήματα που γίνονται στη τάξη μπορούν να συγκροτήσουν μία προσωπικότητα; Να συντελέσουν, όπως λέω εδώ, στη διαμόρφωση του χαρακτήρα;  Μερικοί συγγραφείς μιλούν συχνά για την παιδαγωγική αξία της εκπαίδευσης: αυτό αντιστοιχεί γενικά σε κάποια εμπειρία που δείχνει ότι πράγματι πολλά παιδιά, καθώς ωριμάζουν, σημειώνουν πρόοδο και αλλάζουν προς μία ικανοποιητική κατεύθυνση. Αλλά γιατί, και με ποιόν τρόπο; Σε τι μπορεί να μας αλλάξει η γνώση που αποκτούμε χωρίς χαρά και ξεχνάμε πολύ γρήγορα; Νομίζω ότι δεν έχω δεί κανένα βιβλίο να πραγματεύεται αυτό το πρόβλημα – τουλάχιστον με συστηματικό τρόπο.

 

Επιστροφή στην πρώτη σελίδα